साहित्य

काठमाडौं : सिर्जना, विषय र विचारमाथि विमर्श गर्ने उद्देश्यले सञ्चालित ‘सिर्जना र संवाद’को पँचौँ शृङ्खलामा प्रगतिवादी स्रष्टा अनिल श्रेष्ठको निबन्धसङ्ग्रहमाथि गम्भीर विमर्श गर्दै शनिवार सम्पन्न भएको छ । इच्छुक सांस्कृतिक प्रतिष्ठानको आयोजना र ‘सिर्जना र संवाद’को संयोजनमा सम्पन्न कार्यक्रममा प्रा.डा. जगदीशचन्द्र भण्डारी, डा अमर गिरी, प्रतिष्ठानका अध्यक्ष मित्रलाल पंज्ञानी, प्रा.डा नन्दीश अधिकारी, समीक्षक तेजविलास अधिकारी र कार्यक्रम संयोजक गौरी देवकोटाले निबन्धसङ्ग्रहका सबल र कमजोर पक्षका बारेमा आ आफ्ना धारणा राख्नु भएको थियो । पुस्तकमा लेखकले विवेचना गरेका विषयहरू मध्ये योग र आध्यात्मबारे निकै राम्रो बहस भएको थियो भने यसै सन्दर्भमा प्रा.डा. जगदीशचन्द्र भण्डारी र डा. अमर गिरीले मार्क्सवादी दृष्टिकोणबाट विश्लेषणात्मक…

लेखक : भीमकान्त भण्डारी संस्मरण त्यो बेलामा मोटरेबल सडकहरू नभएकाले गाडी मोटरहरू कतै देखिदैनथे । कोही बिरामी भयो भने डाक्टर अस्पताल भन्ने थाहा थिएन । उही झारफुक, धामीझाँक्री, पात्लो फाल्ने, कुखुरा चल्ला, बाख्रा पाठा काट्ने हो । अहिलेका मान्छेलाई बिदेशको लहर चलेजस्तो उबेलामा बसाइँसराईंको लहर चल्थ्यो । विशेष गरेर पाहाडबाट तराईतिर बसाईं सर्ने चलन व्यापक थियो । त्यो बेलाका मान्छेलाई लाहुर जाने भनेर भारततिर जाने भन्दा अन्य ठाउँमा बिदेश जाने भन्ने कुरा थाहा थिएन र अहिले जस्तो सजिलोसँग जान पनि पाइँदैनथ्यो । त्यसैले कोही गएको थाहा पाइँदैनथ्यो । घरमा उत्पादन भएको बस्तु बिक्री गर्न भारी बोकेरै धेरै दिन लगाएर हाटबजार…

कविता छिमेकीलाई चिठ्ठामा हात लागेकोगाभिनी भैँसीले गर्भ तुहाएपछिपरिवारमा रुवावासी बढेको छआफ्नै आङमा लागेको घामले बसाइ सारेररुखको टुप्पोबाट उदाएपछिताल साँचो खोसिने भयलेफेरि हार गुहारको सवाल उठेको छपछिल्लो मौसमी प्रतिवेदनलेधरणिका काला र गोराहरू उत्साहले जीउ कमाएकाछन्फेरि अदृस्य डर पसेको छ शहरमाकतै यो घुर्मैलो उज्यालो छोप्ने मौसम त होइन ? लेखक : मोदनाथ मरहट्टा भुइँ फूलहरू न्याकेरश्री तीनहरू नविकृत हुनेप्रश्न निस्किएको छ बेखबरे अखबारहरूमापटक पटक फेरिने मौसमलेधिपधिपे प्रकाशमाथि पर्दा हालेरबासी अँध्यारो ओकल्ने चुरीफुरी पो हो किडर पसेको छ वस्तिमा र आत्तिइरहेछन्अब हाम्रा झुप्राहरूले सतिजानु पर्ने भयोबाकसमा कोचिएका काला नोटहरूलाईसुशासनको धमिलो पानीले पखालेरआफ्नै तेरिजमा दर्ज गराउन फेरिएको छ मौसमकतै फेरि कठोर खडेरिले सुख्खा उमार्ने…

साहित्य कविता लेखक : जगदीश चन्द्र भरखरै बाह्र कक्षापास गरेको युवानागरिकतासागरिकताच्यातचुत पारेरआफैंलाई मारेरअन्तै कतै गइरहेको छएउटा उज्यालो बिहानअन्तर्राष्ट्रिय एअरपोर्टबाटअस्ताउँदै गइरहेको छ । त्यसैगरीएउटा मिठो हाबासुस्ताउँदै सुस्ताउँदैमन अमिलो पारीधरतीबाट पर सरिरहेको छबेकुफ सत्ताधारीदिनदिनैनयाँ मुकुट फेरिरहेको छ । म भनेअलमलमा छुकुनै नयाँ अलि प्रभावीअस्त्र कसरी बनाउन सकिएलार जम्मै नरद्वेषी परजीवीलाईसखाप पारीसधैं ढुक्कसँगकसरी निदाउन सकिएला ।

कविता लेखक : सङ्गीत श्राेता अहिले पनि सम्झना भइरहेछ मलाईआमाको आशीर्वचन–‘हतारमा हिँड्दा धेरै कुराको ख्याल गर्नु कान्छा !’निस्केको थिइनँ म एकाबिहानैजसरी निस्कन्छन् ब्राह्मण पुत्रनिधारमा साइतको तिलक लगाएरम त भाग्दै आएको हुँ हतार–हतारजसरी भागेको थियो सिद्धार्थ गौतम मध्यरातमा।हजुरआमा हप्काउनुहुन्थ्यो मलाई बेलाबेला–‘शनिबार घर छाडेर निहिँड्नूमसान्तमा कहीँ बास बस्न नजानूर, साइत नगर्नू कान्छा चतुर्दशीमा !’तर एक दिनको कुरा होचतुर्दशीकै दिन परेको थियो शनिबारर त्यही दिन थियो मसान्त पनि,सत्ताका कुकुरहरूको आँखा छल्दैर भर्खर गोली लागेको खुट्टा घिसार्दैम हतार–हतार भागिरहेको थिएँ खेतैखेतजसरी भाग्छ सिकारीले लखेटेको हरिण ।मैले बिर्सेको थिइनँ त्यति बेला पनिआमाको आशीर्वचन–‘हतारमा हिँड्दा धेरै कुराको होश गर्नू कान्छा !’निस्केको थिइनँ म कुनै धार्मिक यात्रामाजसरी…

लेखक : कृष्णभक्त महजर्जन काल छवर्षातकोमोल छसत्ताकोघरगाउँशहरमासत्तालेबैँस फुलाइवर्षातलेबैँस झराइसमाजराष्ट्रविश्वमाकतै डुबाउनेकतै उत्रर्नेधनतेजवलतेजयौवन तेजमासत्तालेचक्कर काट्छवर्षातलेठक्कर खुवाउछगाउँशहरमासमुद्र बनाइप्रकृतिलेठग छगाउघरमाटोले राजा बनाइसत्तालेलुट छ…….

हामीले एकता गर्नु स्वभाविक बिचार थियो।एकताले राम्रो सन्देश दिने गरिरहेको थियो।त्यसैले एकतामा हातेमालो हुनु जरूरी भयोजन समस्या समाधान गर्न एकताको खाँचो थियो। एकता गर्ने क्रान्तिकारी हरूको जिम्मेवारी हो ।कार्यगत एकता पार्टी एकता सम्म बनाउने हो।यो महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी क्रान्तिकारीहरूको हो।सर्वहारा सिद्धान्त जन प्रेमीहरूको यो एकता हो। लेखक : करन दयाल एकता घरमा मित्रहरूमा सबैमा चाहिन्छ।एकता समाजमा व्यक्ति पार्टी जहाँ पनि चाहिन्छ ।जनताको जनलहरले एकता बलियो पारिन्छ ।बैचारिक एकता चट्टान झै बलियो अटुट भइन्छ । फुटेर टुक्राटुक्रा हुनुआफ्नै लागि घातक छ।बिना एकताको समूहको लागि आपतनै छ।आपत बिपतलाई बैचारिक ढङ्गबाट बुझ्न छ।एकताको खुशिको सन्देशको प्रचार चारैतिरछ। त्यसैले बाटो नबिराउ एकतामा जोडदिनु पर्छ।सबै मिलि…

कविता जतिसुकै वाचाल होस होस जतिसुकै चर्चित जतिसुकै लोकप्रिय होस होस जतिसुक‌ै ह्याण्डसम/ ब्युटिफूल सत्तालाई स्वस्ति गरिरहेको कवि मात्र एउटा बुख्याँचा हो सत्ताले सत्ता रुँघ्न ठड्याएको एउटा निरिह गोठालो हो । सत्तालाई स्वस्ति गरिरहेको कवि झट्ट हेर्दा जतिसुकै भद्र देखियोस ऊ भित्रबाट अभद्र हुन्छ जतिसुकै सर्वगुण सम्पन्न देखियोस ऊ भित्रबाट रित्तो र खोक्रो हुन्छ जतिसुकै नैतिकताका गफ गरोस पहिलो दृष्टिमै अनैतिक हुन्छ । मञ्चहरूमा दैनिक खादा र मालामा भए पनि ऊ उसलाई मालाहरूले जिस्काइरहेका हुन्छन् मालाहरू स्वयम् हिनतावोधमा हुन्छन् मालाहरू सोच्छन्- यस अनैतिकको गलामा झुण्डिनु र भुस्याहा कुकुरको गलामा झुण्डिनु कुन चै तैबिसेक होला ? मालाहरू स्वयम् अलमलिन्छन । लेखक…

समीक्षा कोशी टप्पु– इच्छुक टाढा–टाढा जहाँसम्म दृष्टि पुग्छसमुन्द्रजस्तै फैलिएको छआङ तन्काएर कोशी बाँधयो तटवर्र्ती आहत गाउँहरूकोआँसुको आर्त–सागर होया डुबानपीडित बस्तीहरूकोपीडाको गल्छी होयो कोशी टप्पुयो सिमसार क्षेत्र । महाप्रलय भएजस्तोचारैतिर पानी पानीकेबल अगाध पानीमानौं मत्स्य–पुराणमा वर्णितजलाम्य पृथ्वीजस्तोसर्वत्र पानी ! अथाह पानी !यो सुन्दर स्वप्नहरूकोमनोरम सरोवर होया कुरूप दुःस्वप्नहरूकोविद्रुप धरोहर होअथवा जलदस्युहरू विहार गर्नेकुनै आरक्षित जलडमरू होयो कोशी टप्पुयो सिमसार क्षेत्र । पराजित युद्धबन्दीजस्तैविवश पुर्खाहरूमाथि करले लादेकोअतीतको सुगौली सन्धिजस्तैमितेरीको मीठो भाङ खाएरदेशको छातीमा घनले ठोकेकोअपमानको गहिरो किलोजस्तोयो कोशी तटबन्धअसमान सन्धिको रक्षाकवच पैरेरजन्माइरहेछ मुलुकभित्रनौलो उपनिवेशजस्तैनौलो विस्थापित मुलुक बत्तीमुनिको अँध्यारोजस्तैजहाँ पानी छ, सिंचाइ छैनबाढी छ, बिजुली छैनबस्ती छ, विकास छैनजमिन छ, लालपूर्जा छैनबनको आरक्ष…

बिक्रम थापामगर/पोखरा : कमरेड श्रीनाथ अधिकारी (श्याम) को आज पाँचौ बार्षिक स्मृति कार्यक्रम क्रान्तिकारी कम्यनिस्ट पार्टी नेपाल,४ नम्बर प्रदेशको आयोजनामा प्रदेश पार्टी कार्यलय सृजना चोक, पोखरामा सम्पन्न भएको छ । कार्यक्रममा कमरेड श्यामले अवलम्बन गर्दै आउनु भएको क्रान्तिकारी बिचार र आदर्शलाई सबैले पछ्याउनु पर्ने कुरामा सबै वक्ताहरुले जोड दिंदै कमरेड श्रीनाथ अधिकारी (श्याम) प्रति उच्च सम्मानका साथ हार्दिक श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्नु भएको थियो । क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपाल, एकता महाधिवेशन आयोजक समिति सदस्य क.भिम बहादुर श्रीसको अध्यक्षतामा सम्पन्न उक्त स्मृति कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पार्टी,नेपालका केन्द्रिय कार्यालय सदस्य एवं प्रदेश संयोजक क. चिन्तामणि पौडेल ,अतिथिहरु एकता महाधिवेशन आयोजक समिति…