आर्थिक

लेखक : इन्द्रमोहन सिग्देल ‘वसन्त’ १. सामान्य परिचयराजनीतिक अर्थशास्त्र एउटा व्यापक विषय हो । यो मालको उत्पादन, त्यसको व्यापार, व्यापारसँग सम्बद्ध सरकारी कानुन र राष्ट्रिय आम्दानीको वितरणको समग्र प्रक्रियासँग सम्बन्धित हुन्छ ।समाज विकासको क्रममा मानिस आफैले तयार पारेका औजार र आफ्नो श्रमसहित उत्पादन प्रक्रियामा जोडिन गयो । एङ्गेल्सले मानिसलाई जनावरबाट फरक गराउने चिज यही श्रम हो भन्नु भएको छ । उत्पादनको त्यो प्रक्रिया स्वामित्व र वितरणको एउटा सम्बन्धसहित अगाडि आयो । त्यही सम्बन्धलाई उत्पादन सम्बन्ध भनिन्छ । माक्र्सवादी राजनीतिक अर्थशास्त्रको विषय यही उत्पादन सम्बन्ध हो । यसले कुनै पनि समाजको अर्थसामाजिक अवस्थालाई चित्रण गर्दछ ।मानिस श्रम प्रक्रियासँग जोडिएपछि मानव समाज…

लेखक : सीताराम तामाङ १)मौद्रिकनीतिको निरन्तरतानेपाल राष्ट्र बैंकले आ.व.२०५९।०६०देखि मौद्रिकनीति सार्वजनिक गर्दै आएको श्रृखलामा आ.व.२०८२ ÷०८३ को यो मौद्रिकनीति २४ औं हो ।केही ब्यक्तिले भने जस्तो वा आशा गरे जस्तो यसले तिलस्मी कार्यक्रम ल्याएको छैन । यो सत्य हो कि हरेकबर्ष जेठ १५ गते अर्थमन्त्रीको बजेट कार्यक्रम सार्वजनिक हुने गरेकोछ । त्यो बजेट कार्यक्रमको नीति र निर्देशनमा राष्ट्र बैकले मौद्रिक नीति सार्वजनिकगर्ने गर्दछ । जसरी अर्थमन्त्रालयले बजेट कार्यक्रम तर्जुमा गर्दा नेपाल सरकारका निकायहरु,उद्योग–व्यवसायी संघ,संस्था,सरकारी विद्धतवर्ग,आदिको सहयोग लिएको हुन्छ, त्यसरी नै राष्ट्र बैंकको आ.ब.२०८२÷०८३ को मौद्रिक नीति तर्जुमा गर्दा पनि तिनै सरकारका निकायहरु,उद्योग–व्यवसायीहरु,बैंक तथा वित्तिय संस्थाका संचालकहरु, सरकार पक्षका बुद्धिजीवीहरु,आदिको सहयोग…

काठमाडौं: नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघ र नेपाल सुनचाँदी रत्न तथा आभूषण महासंघले काठमाडौंको न्यूरोड क्षेत्रमा संयुक्त रूपमा विरोध प्रदर्शन गरेका छन्। सोमबार महासंघहरूले सरकारको हालैको नीतिका विरुद्धमा आवाज उठाउँदै व्यापार अनुकूल वातावरण बनाउन माग गरेका हुन्। उनीहरूले सुनचाँदी तथा रत्न व्यवसायमा सरकारी हस्तक्षेप, कर प्रणालीको अपारदर्शिता, र अस्थिर बजार नीतिको विरोध गरेका छन्। विरोध कार्यक्रममा सहभागी व्यवसायीहरूले प्लेकार्ड र ब्यानरसहित प्रदर्शन गर्दै आफ्नो असन्तोष व्यक्त गरेका थिए। उनीहरूले २५ ग्राम, ५० ग्राम, १०० ग्राम र २०० ग्रामका सुनका बार व्यवसायीहरूको माग अनुसार सहजै उपलब्ध गराउने व्यवस्था गर। व्यवसायमैत्री ऐन नियम तथा नीति निर्देशिका निर्माण गर, हामी व्यवसायी र कालिगढहरूलाई विस्थापित…

१. नेपाली अर्थराजनीतिको दलाल चरित्रयुरोपमा पुँजीपतिहरुले सामन्तवादका विरुद्ध क्रान्तिकारी भूमिका खेलेका थिए । तर पुँजीवादले एकाधिकारी चरित्र ग्रहण गरेपछि साम्राज्यवादमा परिणत भयो । अब साम्राज्यवादले सामन्तवादको विरुद्ध होइन प्राक–पुँजीवादी मुलुकहरुका सामन्ती शासकहरुसँग साँठगाँठ गरेर समाजलाई अर्धसामन्ती, अर्ध–औपनिवेशिक तथा औपनिवेशिक स्वरुपमा ढाल्ने काम ग¥यो र, त्यस प्रकारका मुलुकहरुमा साम्राज्यवादको भूमिका खेल्नु दलाल–नोकरशाही पुँजीपतिवर्गको जन्म दियो । अब त्यो वर्ग त्यहाँको राष्ट्रिय पुँजीवादको विकासको बाधक बन्न पुग्यो । साम्राज्यवादको ९र विस्तारवाद० निर्देशनमा दलाल–नोकरशाह वर्गले शासन गरेको त्यस प्रकारका देशहरुमा सर्वहारावर्गकोे नेतृत्वमा मजदुर,किसान र उत्पीडित जनसमुदायको एकतामा पुँजीवादी क्रान्ति ९नयाँ० पूरा गरी वैज्ञानिक समाजतर्फ अघि बढ्ने सिद्धान्त क। माओले प्रतिपादन गरेका हुन् ।…

पोखरा : क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पार्टी नेपाल कास्कीले सहकारी ठगी प्रकरणका सबै दोषीलाई कानुनी दायरामा ल्याइ कारबाही गर्न जोडदार माग गरेको छ । क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पार्टी नेपाल कास्कीका सह संयोजक जंजीरले २०८१ कार्तिक चार गते एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै सो माग गरेका हुन् । क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पार्टी नेपाल कास्कीले सहकारी पीडितरुको आन्दोलनप्रति गम्भीर ध्यान आकर्षण भएको र उनीहरुको आन्दोलनप्रति ऐक्यबद्धता रहेको जनाएको छ। विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।–“विगत देखि कास्कीको पोखरालाई केन्द्र बिन्दु बनाइ सहकारी पीडितहरुले गरेको आन्दोलन प्रति हाम्रो पार्टी क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपालले गम्भीर ध्यानाकर्षण प्रकट गर्दछ । साथसाथै हाम्रो पार्टीले सहकारी पीडितहरुको आन्दोलनलाई एक्यवद्धता प्रकट गर्दै कास्की जिल्लामा…

घोराही, साउन १४ गते  । आर्थिक वर्ष २०८०/८१ सल्लाको खोटोबाट दाङमा ३२ लाखभन्दा बढी राजस्व सङ्कलन भएको छ । जिल्लामा याे आर्थिक वर्षमा दुई लाख ७२ हजार १२ केजी सल्लाको खोटो बिक्री हुँदा ३२ लाख ७३ हजार २६९ रुपियाँ राजस्व सङ्कलन भएको डिभिजन वन कार्यालय घोराहीले जनाएकाे दिनुभयो । सल्लाको खोटो बिक्रीबाट सङ्कलन भएको राजस्वमध्ये २७ लाख ९० हजार नौ सय रुपियाँ वन समूह र चार लाख ७२ हजार ३३९ रुपियाँ प्रदेश सञ्चित कोषमा जम्मा भएको छ । जिल्लामा सल्लाको खोटोबाट गत वर्षको तुलनामा तेब्बरले बढी राजस्व उठेको छ । गत वर्ष जिल्लामा ७८ हजार केजी सल्लाको खोटो निकासी हुँदा नौ लाख ३९ हजार २७…

नेपालगन्ज, साउन १० गते ।  गत आर्थिक वर्ष २०८०/०८१ मा ७५ करोड भन्दा बढी मूल्यको जडीबुटी नेपालगन्ज नाकाबाट निकासी भएको छ । नेपाल जडीबुटी व्यवसायी सङ्घले विभिन्न प्रकारका समस्या र अवरोधका बाबजुद पनि गत आर्थिक वर्षमा यो नाकाबाट ७५करोडको जडीबुटी निकासी गरेको हो। नेपाल जडीबुटी व्यवसायी सङ्घका अध्यक्ष टङ्क प्रसाद शर्माले निकासीमा आन्तरिक तथा बाह्य क्षेत्रबाट विभिन्न प्रकारका समस्या र चुनौतीहरू रहेपनि पश्चिम नेपालका व्यवसायीले एक वर्षमा ७५ करोड ४६ लाख ५० हजार रुपियाँको जडीबुटी निकासी गर्न सफल भएको बताउनुभयो । उहाँले गत केही वर्षयता नेपाली जडीबुटीप्रति भारतको कडा रवैया र नेपाल सरकारकै अस्पष्ट नीतिका कारण जडीबुटी निकासीमा समस्या हुँदै…

काठमाडौं,साउन ८ गते ।  आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा मुलुकको व्यापार घाटा १४ खर्ब ५४ अर्ब ५९ करोड पुगेको थियो । गत आर्थिक वर्षमा भने व्यापार घाटा १४ खर्ब ४० अर्ब ६० करोड रुपैयाँ छ । यो अघिल्लाे आर्थिक बर्षकाे तुलनामा ०.९६ प्रतिशतले कम हो । आयात नभई नहुने वस्तु र स्वदेशमै पर्याप्त सम्भावना भएको वस्तुमा समेत परनिर्भर हुँदा मुलुककाे दैनिक व्यापार घाटा ३ अर्ब ९५ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । व्यापार घाटा सामान्य घटे पनि दैनिक ४ अर्ब घाटा हुनु स्वाभाविक मान्न नसकिने जानकारहरू बताउँछन् । घाटा कम गर्न र अर्थतन्त्रमा सुधार ल्याउन पुँजीगत खर्चमा जोड दिनुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ । विभागको तथ्यांकअनुसार गत आर्थिक…