आर्थिक

लेखकः रामबहादुर बुढा प्रारम्भ २०४६ को राजनीतिक परिवर्तन पछि नेपालमा नवउदारवादी अर्थनीति लागु गरियो । विदेशी लगानी र प्रविधि हस्तान्तरण ऐन –२०४९ लाई कार्यान्वयनमा ल्याइयो । २०४९ को ऐनलाई विस्थापित गरी “विदेशी लगानी र प्रविधि हस्तान्तरण ऐन– २०७५” कार्यान्वयनमा ल्याइएको छ । ०७५ को ऐनमा विदेशी लगानीकर्ता भन्नाले “विदेशी व्यक्ति, फर्म, कम्पनी, गैर आवासीय नेपाली, विदेशी सरकार, वा अन्तरराष्ट्रिय एजेन्सी वा त्यस्तै प्रकारको अन्य कर्पोरेट वोडीलाई” जनाउँछ । सोही ऐनमा विदेशी लगानी भन्नाले “उद्योग वा कम्पनीमा विदेशी मुद्रामा गरिने लगानी”हो भनिएको छ । देशको पहिलो आधुनिक उद्योग विराटनगर जुट मिल्स राधा किसन चमारिया भन्ने भारतीय माडवाडी र तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री…

लेखक : सिताराम ताफाङ १)विषय प्रवेश :पृथ्वीनारायण शाहले सन् १७६७ बाट गोरखा राज्य विस्तार अभियान सुरु गरे । राज्य विस्तार क्रममा उनका नाती रण बहादुर शाहको पालामा सन् १७९०–९२ मा तिब्बतसँग भएको युद्धले नेपालको उत्तरी सीमाना तय ग¥यो । त्यसरी नै सन् १८१४–१६मा भएको ब्रिटिस–इण्डियासँगको युद्धले पूर्व, पश्चिम र दक्षिणतर्फको सीमाना निर्धारण ग¥यो । सन् १९५७ को सिपाही विद्रोह दबाउन जंगबहादुर राणाले ब्रिटिस सरकारको चाकडी गरेपछि सन् १९६० मा नयाँ मुलुक (बाँके, बर्दिया, कैलाली र कन्चनपुर जिल्लाहरु)फिर्ता पाए । यो नयाँ मुलुक समेतको सीमाना भएको नेपाल सरहदको सीमानाहालको सीमाना मानिएको छ । नेपाल मध्य एसियाको हिमाली श्रृखंलाको पश्चिममा नन्दां पर्वत…

लेखक : गंगा पौडेल जीवनको हरेक क्षेत्रमा आर्थिक पक्ष अगाडि आउँछ । उद्योगधन्दा, संघसंस्था, घरपरिवार, पार्टी, संगठन, स्वास्थ्य, शिक्षा, व्यापार, व्यवसाय संचालन गर्न आर्थिकको आवश्यकता पर्दछ । आर्थिक तमाम प्रकारका कारोवारहरुलाई सूचारु रुपमा संचालन गर्ने एक प्रणाली हो । सबै कारोवार मध्ये पार्टी, संगठन पनि जनपरिचालन गर्ने कारोवारी संस्था हो । पार्टी, संगठन परिचालन गर्नका लागि आर्थिक प्रणाली त्यत्तिकै आवश्यक हुन्छ । विद्यमान पुँजीवादी राज्य व्यवस्थाको हरेक क्षेत्रमा आर्थिक कारोवार कैयौं गुणा बढेर गएको छ । राजनीतिक पार्टी संगठनको क्षेत्रमा पनि यो कुरा सत्य हो कि पार्टीको आर्थिक आवश्यकता पूरा गर्न आर्थिक व्ययभार अत्यन्त बढेर गएका छन् । हाम्रो पार्टी…

लेखक : इन्द्रमोहन सिग्देल ‘वसन्त’ १. सामान्य परिचयराजनीतिक अर्थशास्त्र एउटा व्यापक विषय हो । यो मालको उत्पादन, त्यसको व्यापार, व्यापारसँग सम्बद्ध सरकारी कानुन र राष्ट्रिय आम्दानीको वितरणको समग्र प्रक्रियासँग सम्बन्धित हुन्छ ।समाज विकासको क्रममा मानिस आफैले तयार पारेका औजार र आफ्नो श्रमसहित उत्पादन प्रक्रियामा जोडिन गयो । एङ्गेल्सले मानिसलाई जनावरबाट फरक गराउने चिज यही श्रम हो भन्नु भएको छ । उत्पादनको त्यो प्रक्रिया स्वामित्व र वितरणको एउटा सम्बन्धसहित अगाडि आयो । त्यही सम्बन्धलाई उत्पादन सम्बन्ध भनिन्छ । माक्र्सवादी राजनीतिक अर्थशास्त्रको विषय यही उत्पादन सम्बन्ध हो । यसले कुनै पनि समाजको अर्थसामाजिक अवस्थालाई चित्रण गर्दछ ।मानिस श्रम प्रक्रियासँग जोडिएपछि मानव समाज…

लेखक : सीताराम तामाङ १)मौद्रिकनीतिको निरन्तरतानेपाल राष्ट्र बैंकले आ.व.२०५९।०६०देखि मौद्रिकनीति सार्वजनिक गर्दै आएको श्रृखलामा आ.व.२०८२ ÷०८३ को यो मौद्रिकनीति २४ औं हो ।केही ब्यक्तिले भने जस्तो वा आशा गरे जस्तो यसले तिलस्मी कार्यक्रम ल्याएको छैन । यो सत्य हो कि हरेकबर्ष जेठ १५ गते अर्थमन्त्रीको बजेट कार्यक्रम सार्वजनिक हुने गरेकोछ । त्यो बजेट कार्यक्रमको नीति र निर्देशनमा राष्ट्र बैकले मौद्रिक नीति सार्वजनिकगर्ने गर्दछ । जसरी अर्थमन्त्रालयले बजेट कार्यक्रम तर्जुमा गर्दा नेपाल सरकारका निकायहरु,उद्योग–व्यवसायी संघ,संस्था,सरकारी विद्धतवर्ग,आदिको सहयोग लिएको हुन्छ, त्यसरी नै राष्ट्र बैंकको आ.ब.२०८२÷०८३ को मौद्रिक नीति तर्जुमा गर्दा पनि तिनै सरकारका निकायहरु,उद्योग–व्यवसायीहरु,बैंक तथा वित्तिय संस्थाका संचालकहरु, सरकार पक्षका बुद्धिजीवीहरु,आदिको सहयोग…

काठमाडौं: नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघ र नेपाल सुनचाँदी रत्न तथा आभूषण महासंघले काठमाडौंको न्यूरोड क्षेत्रमा संयुक्त रूपमा विरोध प्रदर्शन गरेका छन्। सोमबार महासंघहरूले सरकारको हालैको नीतिका विरुद्धमा आवाज उठाउँदै व्यापार अनुकूल वातावरण बनाउन माग गरेका हुन्। उनीहरूले सुनचाँदी तथा रत्न व्यवसायमा सरकारी हस्तक्षेप, कर प्रणालीको अपारदर्शिता, र अस्थिर बजार नीतिको विरोध गरेका छन्। विरोध कार्यक्रममा सहभागी व्यवसायीहरूले प्लेकार्ड र ब्यानरसहित प्रदर्शन गर्दै आफ्नो असन्तोष व्यक्त गरेका थिए। उनीहरूले २५ ग्राम, ५० ग्राम, १०० ग्राम र २०० ग्रामका सुनका बार व्यवसायीहरूको माग अनुसार सहजै उपलब्ध गराउने व्यवस्था गर। व्यवसायमैत्री ऐन नियम तथा नीति निर्देशिका निर्माण गर, हामी व्यवसायी र कालिगढहरूलाई विस्थापित…

१. नेपाली अर्थराजनीतिको दलाल चरित्रयुरोपमा पुँजीपतिहरुले सामन्तवादका विरुद्ध क्रान्तिकारी भूमिका खेलेका थिए । तर पुँजीवादले एकाधिकारी चरित्र ग्रहण गरेपछि साम्राज्यवादमा परिणत भयो । अब साम्राज्यवादले सामन्तवादको विरुद्ध होइन प्राक–पुँजीवादी मुलुकहरुका सामन्ती शासकहरुसँग साँठगाँठ गरेर समाजलाई अर्धसामन्ती, अर्ध–औपनिवेशिक तथा औपनिवेशिक स्वरुपमा ढाल्ने काम ग¥यो र, त्यस प्रकारका मुलुकहरुमा साम्राज्यवादको भूमिका खेल्नु दलाल–नोकरशाही पुँजीपतिवर्गको जन्म दियो । अब त्यो वर्ग त्यहाँको राष्ट्रिय पुँजीवादको विकासको बाधक बन्न पुग्यो । साम्राज्यवादको ९र विस्तारवाद० निर्देशनमा दलाल–नोकरशाह वर्गले शासन गरेको त्यस प्रकारका देशहरुमा सर्वहारावर्गकोे नेतृत्वमा मजदुर,किसान र उत्पीडित जनसमुदायको एकतामा पुँजीवादी क्रान्ति ९नयाँ० पूरा गरी वैज्ञानिक समाजतर्फ अघि बढ्ने सिद्धान्त क। माओले प्रतिपादन गरेका हुन् ।…

पोखरा : क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पार्टी नेपाल कास्कीले सहकारी ठगी प्रकरणका सबै दोषीलाई कानुनी दायरामा ल्याइ कारबाही गर्न जोडदार माग गरेको छ । क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पार्टी नेपाल कास्कीका सह संयोजक जंजीरले २०८१ कार्तिक चार गते एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै सो माग गरेका हुन् । क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पार्टी नेपाल कास्कीले सहकारी पीडितरुको आन्दोलनप्रति गम्भीर ध्यान आकर्षण भएको र उनीहरुको आन्दोलनप्रति ऐक्यबद्धता रहेको जनाएको छ। विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।–“विगत देखि कास्कीको पोखरालाई केन्द्र बिन्दु बनाइ सहकारी पीडितहरुले गरेको आन्दोलन प्रति हाम्रो पार्टी क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपालले गम्भीर ध्यानाकर्षण प्रकट गर्दछ । साथसाथै हाम्रो पार्टीले सहकारी पीडितहरुको आन्दोलनलाई एक्यवद्धता प्रकट गर्दै कास्की जिल्लामा…