साहित्य

चितवन: लेखक मोहन वैद्य ‘किरण’ को पुस्तक “हिमाली दर्शन ” र ईश्वरी ओझाको महाकाव्य “अविश्रान्त अवनी”माथि विवेचना कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ। किरणको पुस्तकमाथि अर्का लेखक गोपी रमण उपाध्यायले समीक्षात्मक टिप्पणी राख्नु भएको छ । ईश्वरी ओझाको पुस्तकमाथि रवि किरण निर्जीवले समीक्षात्मक टिप्पणी राख्नुभएको छ । २०८३ साल वैशाख ५ गते चितवनको भरतपुरमा उक्त पुस्तक विवेचना कार्यक्रम भएको हो। यो पुस्तक विवेचना कार्यक्रमको आयोजना अखिल नेपाल जनसांस्कृतिक महासङ्घ चितवन शाखाले गरेको हो । कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि सोही महासङ्घका केन्द्रीय संयोजक हिरामणि दुःखी हुनुहुन्थ्यो । उहाँले आफ्नो मन्तव्यका क्रममा ‘हिमाली दर्शन’ले पूर्वीय दर्शन र भारतीय दर्शनको तथ्यगत रुपमा खण्डन गरेको बताउनुभयो ।…

सिम्रुतु, रुकुम : इच्छुक सांस्कृतिक प्रतिष्ठानकाे मुख्य आयाेजना तथा त्रिवेणी प्रज्ञा प्रतिष्ठानकाे सह आयाेजनामा चैत २१ गते सिम्रुतुमा साहित्यिक गाेष्ठी सम्पन्न भएको छ ।गाेष्ठीमा स्थानीय तथा केन्द्रीय स्तरका १४ बढी कविहरुले कविता वाचन गरेका थिए । कविताले वर्तमान देशकाे अवस्थाका बारेमा भाव व्यक्त गरेका थिए ।कविता वाचन गर्नेहरूमा ईश्वरीप्रसाद गैरे, धनेश्वर पाेखरेल, कुबेर ओली, गाेपाल ओली, कुबेर मल्ल, कृपाराम ओली, छविलाल, नन्दीश अधिकारी, दिलिप देवकाेटा, ओमबहादुर खत्री, वालाराम मल्ल, देवा शर्मा, किस्मत विक लगायत थिए ।कविता वाचन पछि साहित्य लेखन, प्रगतिवादी साहित्य र साैन्दर्य चिन्तन सम्बन्धमा विषयवस्तु प्रस्तुत गरिएको थियो ।यसरी साहित्य विमर्शका विषयमा तीनजना वक्ताहरुले धारणा व्यक्त गर्नुभएको थियो…

– रामबहादुर बुढा यस काव्यको सुरुवात मजदुरी गर्न भारतको दिल्ली पुगेका एक जना “म” पात्रले लेखेको चिठीको व्यहोराबाट सुरु हुन्छ । “म” पात्रले आफ्ना बाबालाई चिठी लेख्दै नेपाली पहाडी समाजमा दलित भएकै कारण भोग्नु परेको छुवाछूत र विभेद स्मरण गरेका छन् । काव्यमा “म” पात्रले साहुको फाँटमा जोत्न जाँदा अर्नि (नास्ता) खाने बेला “छोइएला पर बस्” भनेको, गाउँले होटेलमा चिया खाँदा अलग्गै पर बसी चिया खाएर गिलास माझ्नु परेको, एकपटक विष्टले तातो चिया टाउकोमा खनाएर अन्याय गरेको तर त्यति अन्याय हुँदा पनि न्याय नपाएको घटना उल्लेख छ । न्याय नपाएपछि “म” पात्रले मनको दुःख यसरी कहन्छन्– कराएँ रुएँ माग्नलाई न्याय…

लेखक : कृष्णभक्त महजर्जन सौन्दर्य शास्त्र भनेको साहित्यको जीवन हो । जीवन या कुनै विषयवस्तुको समय सन्दर्भ अनुसार हेरेर सुनेर, खाएर र बुझेर रुप र सारको ज्ञान प्राप्त गरी रुची अनुसार कुनै न कुनै लेख, कविता, गीत, निवन्ध र नाटक मार्फत अभिव्यक्त गर्ने या राम्रो तुल्याउने तत्वको प्रयोग गरी भाव,गुण र विद्रोहता झल्काउनेलाई सौन्दर्य शास्त्र भनिन्छ । सौन्दर्यपारख जति सरल छ त्यति नै जटिल पनि छ । कुनै कुनै जीवनमा वस्तुको रुप राम्रो हुन सक्छ र सार नराम्रो हुन सक्छ , सार राम्रो हुन सक्छ, रुप नराम्रो हुन सक्छ । अवस्था अनुसार फरक फरक हुन सक्छ । त्यसैले सौन्दर्य शास्त्रमा…

कविता लेखक : कुमार दिङलाली ‘अन्नोन’ युवाहरू प्रयोग भए, अँध्यारो सुुरुङको योजनामाअदृश्य, आच्छादित हातबाट, क्रूर, विध्वंशक मृत्यदाताबाट ।जीवन खोज्ने उमेर थ्योे, भविश्य खोज्न निस्किएथ्योअसंख्य–असंख्य प्रश्नको, उत्तर खोज्न तम्सिएथ्यो ।असंवेदित राक्षसी हृदयका, आच्छादित बन्दुके हातबाटड्याङ्–ड्याङ् गोली चल्यो, डङ्गरङ्ग भुँइँमा ढल्यो ।भ्रष्ट र भ्रष्टाचारलाई उखेलेर फ्याक्ने संकल्प थ्योपत्तै नपाई खोसियो तिनको संकल्प र सपना ।जुन हातले सपना खोसियो, त्यही हातले आगो झोसियोसंसद जल्यो, सिंहदरबार जल्यो, देशको स्वाभिमान जल्यो ।सर्वोच्च अदालत जल्यो, न्यायिक दस्ताबेज जल्यो,राष्ट्रपति भवन जल्यो, राष्ट्रको शिर ढल्यो ।जलेन भ्रष्टाचार, पुरावस्तुु जल्यो, धरोहर जल्यो, इतिहास जल्यो ।एउटा कारिन्दा हटाइयो, अर्को कारिन्दा राखियोहाम्रै आँखाको सामुन्ने, एउटा पानामा इतिहासकोपोतिनुु थियो उज्यालो, कालो पोतियो…

कविता लेखक : कमला नेपाली धेरै भयोमौन बस्दैसहँदैआफैँलाई दोष दिँदैतिमीले सिधै ‘सानो जात’ भनेनौव्यवहारले हजारपटक भन्यौ । मेरो थर सुनेपछितिम्रो अनुहार फेरिएकोकुरुप दृश्यमेरा नयनमासुरक्षित छन् । हात मिलायौतर मन मिलाएनौसमानताको नारा लगायौतर भान्सामामेरो लागि अलग्गैथाली र लोहटा राख्यौकिन ?मेरो रगत फरक छ ?या, मेरो आमाको कोखअपवित्र थियो ?जवाफ देऊ महासय । म थाकिसकेँतिम्रो देखावटी सभ्यताबाटबाहिर ‘बराबरी’ चिच्याउने,भित्रै भित्रमान्छेलाई टुक्र्याउने ।आज म चिच्याउँदै भन्छुम सानो होइनसानो त तिम्रो सोच होमेरो मौनता कमजोरी थिएनधैर्य थियोतर अबमेरो धैर्य आगो बनेको छयाद राखजब दबाइएका आवाजहरूआक्रोशमा बदलिन्छन्त्यो दिनतिम्रो सिंहासनसहित सोच ढल्नेछमान्छेभन्दा ठूलोकुनै जात हुने छैन ।

लेखक : मोदनाथ मरहट्टा निबन्धमानव समाजको सभ्यताको इतिहास हेर्दा ढोकाको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण देखिन्छ । प्राचिन युग अर्थात् गृहस्थाश्रमको सुरुआतमा घर वा आवासको प्रचलन चलेदेखि ढोकाको अवधारणा आएको हुनुपर्छ । घर विद्यालय जस्ता भौतिक संरचनामा प्रवेशका लागि ढोका राखिन्छ । समाजमा रहने मानिसको जीवनमा ढोका (द्वार) को एकदमै महत्व छ । ढोका केवल प्रवेश र निर्गमनको माध्यम मात्र होइन, सभ्यता, संस्कार र सुरक्षाको प्रतीक पनि हो । साधारण अर्थमा ढोका भन्ने बित्तिकै काठ, फलाम वा धातुबाट निर्मित हुन्छ । घरमा ढोका हुँदैन भने मानिस लगायत सरसामान र धन सम्पत्ति असुरक्षित हुन्छन् । तर, सबै ढोकाहरू समान उद्देश्यका लागि बनाइएका भने…

चितवन : अखिल नेपाल जनसाँस्कृतिक महासंघ , जिल्ला समिति चितवनको आयोजनामा सम्पन्न साँस्कृतिक प्रतिरोध दिवश सम्पन्न गरिएको छ । उक्त कार्यक्रमको अध्यक्षता रविकिरण निर्जीवले गर्नु भएको थियो । विरेन्द्र बहुमुखी क्याम्पसमा सम्पन्न कार्यक्रमको प्रमुख अतिथि क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पार्टी नेपालकापोलिटव्यूरो सदस्य तथा ११ नं. ब्युराे इञ्चार्ज अटल र अतिथि क्रान्तिकारी महिला संगठन नेपालका संयोजक अम्बिका मुडभरी हुनुहुन्थ्यो । मन्तव्य अटलले राख्नुु भएको थियो,अनुभुति फणिन्द्र आचार्य अनलर अम्बिका मुडभरीले राख्नुभएको थियो । कविता वाचन इश्वरी ओझा, प्रकाश बाबू खनाल ,अशोक शर्मा , बाबुराम पाण्डे, हरिकृष्ण खनाल , रविकिरण निर्जीव , नारायण शर्मा बिपिनले गर्नु भएको थियो ।

कविता लेखक : जगदिश चन्द्र पुरानै खोरमाकेही थरीफोहर सफा गर्नेनिहुँ बनाएर पसेबिस्तारै बिस्तारैकिन भन्नुएकदमै होसहबासमैआफ्नोे जाति लुकाएरहोइनविलुप्त भएरआत्मसमर्पण गरेरछालासाला च्यातेरवर्नस्टिन रङ्गको बनेकेही नयाँअर्काथरीका देखिएएल्गोरिदमबाट निर्मितविविध रङ्गीमन मस्तिष्क वाक्उतैबाट आयातीतखोर उहीनवउदारवादी पुँजीवादीसंसदीय दुर्गन्धी साधन र साध्यदुबै एउटैसुँगुर र खोर

काठमाडौं : जनयुद्धकालीन मुद्धाहरुलाई सत्य निरुपण तथा मेतलमिलाप आयोग(टिआरसी)मार्फत हल गर्न प्रचण्डसहितका पुरान दलहरु चुकेको र त्यसको जिम्मा रबि–बानेलको काँदमा आएको वक्ताहरुले बताएका छन् । बिहिबार राजधानीको संवाद डबलीमा अखिल नेपाल जनसांस्कृतिक महासंघले आयोजना गरेको कार्यक्रममा वक्तहरुले रास्वपा नेतृतव सरकारका राम्रा कार्यमा साथ दिनेसमेत बताएका छन् । वरिष्ठ अधिवक्ता एकराज भण्डारीले विस्तृत शान्ति सम्झौतालाई तार्किक निकष्कर्षमा पुर्याउनुको सट्टा पुराना दलहरु शत्ता र शक्तिको खेलमै समय विताएको आरोप लगाएका छन् । भण्डारीले जनयुद्धको मुख्य नेतृत्व माओवादी र प्रचण्डनै गैर जिम्मेवार बन्दा आजको अवस्था आएको जिकिर गरेका छन् । जनयुद्ध हाँकेर आएको नेतृत्व गैरजिम्मेवार बन्दा दूई दशकमै देशमा ठूलो विद्रोह भएको र…