साहित्य

काठमाडौं : पूर्णवहादुर सिंह ‘समरजङ्ग’को ‘नवऔपनिवेशिक दलाल पुँजीवाद’ र खम्बु चन्दको ‘समाजवादको मौलिक मार्गचित्र’ पुस्तक विमोचन भएका छन् । बुधबार राजधानीको संवाद डबलीमा भएको बिमोचन कार्यक्रमा समिक्षकहरुले नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई वैचारिक मार्गदर्शनका लागि यी पुस्तकहरु महत्वपूर्ण सामग्री हुनेसमेत बताए । क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपाल प्रवक्ता हेमन्त प्रकाश ओली ‘सुदर्शन’ले पूर्ण सिंहको नवऔपनिवेशिक दलाल पुँजीवादले नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनका समस्याहरुलाई उजागर गरेको र त्यसको निकासका लागि खम्बु चन्दद्वारा लिखित समाजवादी क्रान्तिको मार्गचित्रले निकासको आधार दिएको धारणा राखे । आत्मनिर्भर बन्दै गएको नेपाली अर्थव्यवस्थालाई विदेशीहरुले योजनावद्ध परनिर्भर बनाउन सफल भएको विषयलाई लेखक सिंहले गहन तरिकाले पुस्तकमा समेटेको ओलीले धारणा राखे । ‘नेपालमा डा.रमशरण…

काठमाडौं : इच्छुक सांस्कृतिक प्रतिष्ठानको १५औं प्राज्ञसभा हिरामणि दु:खीको अध्यक्षतामा नौ जनाको नयाँ कार्यसमिति चयन गर्दै आज सम्पन्न भएको छ । इच्छुक सांस्कृतिक प्रतिष्ठानको चन्द्रागिरी कक्षमा आयोजित प्राज्ञसभामा प्रतिष्ठानका संरक्षक समेत् रहनुभएका वरिष्ठ माक्र्सवादी सौन्दर्यचिन्तक, दार्शनिक तथा समालोचक मोहन वैद्य ‘चैतन्य’को प्रमुख आतिथ्यतामा सभा सम्पन्न भएको हो । उक्त प्राज्ञसभालाई सम्वोधन गर्दै प्रमुख अतिथि चैतन्यले भन्नुभयो – ‘देशमा राष्ट्रिय स्वाधीनता गम्भीर सङ्कटमा पर्दै गएको छ । जनतन्त्र र जनजीविकाका प्रश्न झन्झन् जटील बन्दै गएका छन् । वास्तविक कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई उठन् नदिन र क्रान्तिकारी धाराको माक्र्सवादी विचारलाई समाप्त पार्न संशोधनवादीहरूलाई नै कम्युनिस्टहरू यिनै हुन् भन्दै उनीहरूका माध्यमबाट जनतामा कम्युनिस्ट विचारलाई वदनाम…

काठमाडाैँ : मित्रलाल पज्ञानीद्वारा रचित ‘साहित्य र राजनीति’ पुस्तकको परिचर्चा कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । काठमाण्डौको घट्टेकुलोस्थित इच्छुक सांस्कृतिक प्रतिष्ठानको चन्द्रागिरी कक्षमा सिर्जना र संवाद कार्यक्रमको १९औं श्रृङखला अन्तर्गत २०८३ असोज १० गते पुस्तकको परिचर्चा कार्यक्रम सम्पन्न भएको हो ।कार्यक्रममा प्रमुख परिचर्चाकार प्रा.डा.नन्दिस अधिकारी हुनुहुन्थ्यो भने परिचर्चाकारहरु समालोचक डा. छायाँदत्त न्यौपाने, अमृता शर्मा र प्राज्ञ लोक बहादुर थापा लगायत रहनु भएको थियो । भुँडी पुराण प्रकाशन गृहका केशव पराजुलीले समीक्षामूलक धारणा राख्नुभएको थियो । क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपालका स्थायी समिति सदस्य सिताराम तामाङले पुस्तकमाथि महत्वपूर्ण सुझाव दिनुहुँदै माक्र्सवादी आन्दोलन रुपान्तरणको लागि भएको धारणा राख्नु भयो । कार्यक्रममा परिचर्चाकारहरुले पुस्तक वैचारिक…

नारायण शर्मा/चितवन : चितवन जिल्ला कम्युनिस्ट पार्टीका एक संस्थापक सदस्य जगतबहादुर श्रेष्ठको सातौं स्मृति दिवस तथा ‘समीक्षा र सम्झनामा जगत श्रेष्ठ’ नामक स्मृति ग्रन्थको लोकार्पण कार्यक्रम हिजो ८ गते बिहिबार नारायणघाटमा सम्पन्न भएको छ । कार्यक्रममा क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपालका कार्यवाहक महासचिव हरिभक्त कँडेलको प्रमुख आतिथ्यता रहेको थियो । प्रमुख अतिथि कँडेलले जगतबहादुर श्रेष्ठसँगका राजनीतिक सहकार्य र जीवनको अन्तिम समयमा जगतसँग बिताएका पलहरूको स्मरण गर्नुभयो । सो अवसरमा उहाँले कम्युनिस्ट एकता र ध्रुवीकरण आजको आवश्यकता रहेको औंल्याउँदै मलेमाको जगमा मात्रै त्यो सम्भव हुने पनि बताउनु भयो । उक्त कार्यक्रममा क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपालका पोलिट ब्युरो सदस्यहरू चन्द्रहरी सुवेदी, अम्बिका मुडभरी,…

समीक्षाचतुर्भुज केवरत नेपाली साहित्यमा प्रगतिवादी विचार व्यक्त गर्ने कवि हुन् । प्राध्यापन पेसामा संलग्न केवरतका कवितामा राजनीतिक चेतना, परम्परागत मूल्यमान्यताप्रति विरोध, प्रभुत्वशाली वर्गको वर्चस्वप्रति विरोध, सीमान्त वर्गको मुक्ति, स्वतन्त्रता र समतामूलक समाजको खोजी गरिएको हुन्छ । उनका कवितामा सामन्तवाद र प्रतिगमनकारी शक्तिको विरोधका साथै सबाल्टर्न समूहका इच्छा, आकाङ्क्षाका भावना समेटिएको पाइन्छ । प्रगतिवादी दृष्टिकोणबाट सशक्त रहेको उनको गत भदौ २७ गते शनिबार मूलबाटो डट कम अनलाइन मिडियामा प्रकाशित कविता ‘ठालुहरूप्रति’ एक शक्तिशाली कविता हो ।प्रस्तुत कवितामा सत्ताले मूलधारबाट किनारमा पारेका सीमान्त वर्गमाथि भएको प्राकृतिक विपत्ति, प्राकृतिक दृष्टिले असुरक्षित स्थानमा बस्दै आएका निम्न र निम्न मध्यम वर्गले भोग्नुपरेका पीडा, शासक वर्गको…

कविता लेखक : गौरी देवकोटा ऊ… त्यो बलात्कारीत्यो बलात्कारीको घरऊ… त्यहाँ व्यभिचारी बस्छन्त्यो व्यभिचारीको गाउँतिनीहरू भ्रष्टाचारीयो भ्रष्टाचारीको देशखै मेरो देश ? यो फटाहाको देशलुटेराको देशउनीहरू कै वर्चश्व छ !यो देशको कानुन बलात्कारीसत्ता बलात्कारी, प्रशासन बलात्कारीयो देशकोकानुन भ्रष्टाचारीसत्ता भ्रष्टाचारीयी दूर्नामहरू मेटाउनफेर्नु छ, देशको परिचय यी बद्नामीहरूबाट बच्नकलिला कोपिलाहरूमा बज्रिनेघन र त्रिशूलहरू उठाएरबजार्न ढिला भैसकेको छबलात्कारीहरूको अङ्ग अङ्गमाभ्रष्टाचारीहरूको टाउका टाउकामाए, लौन ! के चुपचाप बस्छौ ?आफै बलात्कारी झैँआँफै भ्रष्टाचारी झैँ के ले बन्द छ बोली ?के को बुजो छ, सबका सबमा ?नातापाताको ? सत्ताको ? परम्पराको ?वा सुखसयलको ?यी सबै भन्दा माथि हो सृष्टि !सृष्टिको छातिमा चलिरहेछमनोमानी एक्स्काभेटरक्षतविक्षत बनाइरहेछन्फक्रिन नपाउँदैका गुलाब खातुनहरूपल…

कविता लेखक : हिरामणि दु:खी तीन असोजजब तुफानझैंआउँछ तीन असोजर बढ्छन् एकथरी हातहरूकेक, कक्टेलमा झुम्नभव्य उत्सवमा रम्नअँध्यारोका पक्षपाति दस्यु जस्तैउन्मत्त हुँदै मस्तीमासंसदमा नयाँ बादशाहढोलक बजाउँदैशान्ति र अमनचयनकोरङ्गिन्छन् रतिरागमा बखान छाँट्दै तीन असोजकोसिंहदरबार झुमिरहँदापासपोर्टमा सपना रोपेकालाखौँ कर्मठ पाखुराहरूहुन्छन् लामबद्धभविष्य खोज्दै चिलगारीको प्रतीक्षामारोक्न सक्तैन त्यो असोजलेदेश छोड्दै गरेका नौजवानहरूनवयौवनाहरूकोदिनहुँको आर्तनादन त भत्काउन सक्छउत्पीडनका छाउगोठहरू सुन ओसार्छ सत्तादेश लिलामीमा राख्छ संसदलालमोहर ठोक्छ राष्ट्रप्रमुखमान्छेको तस्करी गर्छ मन्त्रीसपना बेच्छ पार्टीप्रमुखर तिनीहरूको सलामीमातैनाथ हुन्छन् बर्दीधारी बुटयी कुरुप दृश्यजब कुँदिन्छन् अक्षरमासहन गर्दैन सत्ताकलमको आवाजकच्याककुचुक भाँचिन्छन् कलमहरूर च्यातिन्छन् कविताका पानाहरू किन टुलुटुलु हेरिरहेका छन्यो सबै नाङ्गो दृश्यसत्ताको ताण्डव नृत्यज्यामी, किसानर किनारीकृत मानिस३ असोज २०८१ द्रव्यको दु:खभाग्यको थाप्लोर बजारको…

काठमाडौँ : सामाजिक कथावस्तुमा आधारित उपन्यास ‘काउले’को लोकार्पण भएको छ । प्रकाशक संस्था भुँडीपुराण प्रकाशनद्वारा  शुक्रबार काठमाडौको संबाद डबलीमा आयोजित एक कार्यक्रमकाबीच कृतिको बिमोचन गरिएको हो । बिमोचन कार्यक्रममा प्रा.डा.माधव पोखरेलले उपन्यासमा बिषयबस्तुको प्रस्तुतिकरण ज्यादै प्रभावकारी र स्वादिलो रहेको धारणा राखे । उनले उपन्यास पढ्दै जादा त्यसभित्र ५० को दशक वरिपरिको सामाजिक परिवेशलाई निकै मिठो तरिकाले अभिव्यक्त गरिएको उल्लेख गरे । कार्यक्रममा डा.हर्क बहादुर शाहीले उपन्यास काउलेले अछामी भाषाको अभिलेखिकरण गर्ने कार्यसमेत गरेकोले यो महत्त्वपूर्ण रहेको बताए । कृतिमाथी समिक्षा गर्ने क्रममा  समीक्षक शिबप्रसाद जोशीले उपन्यासको शीर्षक ‘काउले’ नकारात्मक मात्रै होइन सकारात्मक पात्र पनि भएको भन्दै उपन्यासले बालमनोविज्ञान,यौनमनोविज्ञान र समाजमा…

– गौरी देवकोटा बालबिवाह गरेर डोली चढाइएकीसानी बच्ची होइन ममेरो फुर्सदले, मेरो इच्छालेजतिखेर पनि पुग्न सक्छु मेरो घरभेट्न सक्छु बा आमाटेक्न सक्छु आफ्नो आँगनसानी नानीलाई झैँनआउनू लिनमीठो खानकै लागिचाहिँदैन तीजको बाहानाशुभकामना छ, दिदी बहिनीहरूमा पनिवर्ष दिनको भोक मेट्नकुनै चाड कुर्न नपरोस्तीजलाई तन्काएर चुइगम झैँचपाउँदै हिड्न नपरोस्सबै दिदी बहिनीलाईवर्षभरि मनभरि पेटभरिखाने स्वतन्त्रता मिलोस्आफ्नै जन्म घर जान कसैले नछेकोस्कसैको निम्तो नचाहियोस्सबैमा शुभकामना छआफैंमा आँट पलाओस् विश्वास भरियोस्आफैं आउँछु भन्न सकून्समय सापेक्ष बन्न सकून्शुभकामना छविमान चढेरविश्व भ्रमण गर्ने दिदी बहिनी लिनकुनै भाइले कष्ट गर्न नपरोस्पितृसत्ताको बुइ चढेरनपछारिउन् कुनै छोरी आफैआफ्नै सीपलाई पुज्न सकून्आफ्नो घर आफैं पुग्न सकून्समस्त दिदीबहिनीहरूमाहार्दिक शुभकामना छआफै पछारिने खेल त्याग्न…

अम्बिका चन्द ‘सुदृष्टि’ जन्म र मृत्युको समयात्रामा आफ्नो जीवनलाई जसले महान् उद्देश्यसँग जोड्न सक्छन्, उनीहरू भौतिक मृत्युपछि पनि अर्थपूर्ण रूपले बाँचिरहेका हुन्छन् । उनीहरूको भौतिक जीवनको कर्म समयको स्मृतिमा बाँच्छ । त्यो समाजका लागि अमर योगदानका रूपमा दर्ता हुन्छ । जो आफ्नो निजी जीवनका खुसीहरू एवम् आफ्ना निजी सपनाको परिधिभन्दा अघि बढेर सामूहिक जीवनका लागि बाँचेका हुन्छन्, मृत्युपछि पनि ती अमर बन्छन् । मर्नु भौतिक जीवन समाप्त हुनु होइन, विचार र आशा समाप्त हुनु हो । मरेर पनि बाँचिरहेकाहरूलाई समाजले सम्झन्छ । सम्झने मात्रै होइन, उनीहरूको पथ अनुसरण गर्दछ । भौतिक शरीर खरानी बन्छ, आवाज मौन हुन्छ तर त्यसपछि नयाँ…