साहित्य

लेखक : सुनिता अधिकारी समकालीन नेपाली कवितामा जीवनका जटिल यथार्थ, मानवीय संवेदना र सामाजिक चेतनालाई समेटेर आएको महत्वपूर्ण काव्य–कृति हो ‘किनाराका गीतहरू’। ५९ वटा कविताहरू संग्रहित यस पुस्तकमा कवि राजकुमार श्रेष्ठले “किनारा” भन्ने प्रतीकमार्फत मानिसको अस्तित्व, एकान्त, संघर्ष र पहिचानको बहुआयामिक चित्रण गरेका छन्। यहाँ “किनारा” केवल भौगोलिक सीमा होइन। यो समाजको उपेक्षित वर्ग, मौन आवाज, अन्तर्मनको पीडा र समयसँगको टकरावको प्रतीक हो। कृतिको प्रारम्भदेखि नै पाठकले अनुभूति गर्छ—कवि जीवनलाई सतही रूपमा होइन, गहिराइबाट नियाल्छन्। ‘जिउँदो अरुण एक कविता’ जस्ता रचनामा आत्मसंघर्ष, विद्रोह र स्वाभिमानको स्पष्ट ध्वनि सुनिन्छ। “प्रिय वतास कस्तो स्पर्श हो यो म त हुरी लिएर आएको मान्छे।”…

काठमाडौं : इन्छुक सांस्कृतिक प्रतिष्ठानको आयोजनामा माघ २३ गते शनिबारका दिन ‘कविता गोष्ठी तथा साहित्य विमर्श’ कार्यक्रम प्रतिष्ठानका अध्यक्ष हिरामणि दुःखीको अध्यक्षता र प्रतिष्ठानका सदस्य सचिव मोदनाथ मरहठ्ठाको संचालनमा सम्पन्न भएको छ । प्यूठान नपाको जुम्रिस्थित आयुष्मा होटेलमा कार्यक्रममा अतिथिहरु प्रा.डा जगदीशचन्द्र भण्डारी , प्रतिष्ठानका पूर्व अध्यक्ष मित्रलाल पंज्ञानी, प्रा.डा. नन्दीश अधिकारी, क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपालका जिल्ला इन्चार्ज टीकाराम पौडेल, राप्ती साहित्य परिषद् प्यूठानका अध्यक्ष रामप्रसाद पोखे्रल, प्यूठान साहित्य परिषद्का अध्यक्ष विमला खनाल, प्रगतिशील लेखक संघ प्यूठान शाखाका अध्यक्ष ध्रुव गिरी, लुम्बिनी बाङ्मय प्यूठानका अध्यक्ष सानु गुल्मेली, स्वर्गद्वारी क्याम्पसका पूर्व क्याम्पस प्रमुख मोहन गिरी, इच्छुक प्रतिष्ठानका सदस्यहरु अनिल श्रेष्ठ, नारायण…

भक्तपुर : लेखक तथा साहित्यकार राजकुमार श्रेष्ठकाे दाेस्राे कृति ‘किनाराका गीतहरू’ विमाेचन भएको छ । शुक्रबार भक्तपुरको कौशलटार स्थित बिडब्लु हाेटलमा आयोजित विमोचन समारोहमा साहित्यकार श्रेष्ठले सिर्जना गर्नुभएको कविता सङ्ग्रह ‘किनाराका गीतहरू’ विमोचन गरिएको हो । सामूहिक रूपमा पुस्तक विमोचन गर्दै प्राध्यापक डा. सनद कुमार वस्तीले कविता सङ्ग्रह कोमल, मौलिक र यथार्थ भावसहितको शब्द सिर्जनाको सङ्ग्रह रहेको बताउनुभयो । चानुवा काठमाडौँ सद्भाव समूहकी अध्यक्ष जमुना कुवरले सर्जक श्रेष्ठको सिर्जनामा ओझपूर्ण शब्द, मौलिक र यथार्थ भाव झल्किएको बताउनुभयो। त्यसैगरी कार्यक्रममा बाल साहित्यकार रामबाबु सुवेदीले कविकाे समहित्यिक भविष्य उज्वल रहेकाे बताउनुभयाे। उक्त कृतिमा मौलिक भाषा र शैली प्रयोग गरेर तयार गरिएको कविता…

लेखक : हुकुमबहादुर सिंह रोल्पा, रूकुमका जनता सोध्दैछन् जनयुद्धका ‘नायकहरू’लाई क्रान्ति भन्थ्यौ खै त्यो कहाँ गयो ? गरीबको सत्ता भन्थ्यौ, खै त्यो कहाँ आयो ? सुरुङ युद्ध भन्दै हजारौ सुरुङ खन्न लगायौ सुरुङ खन्नेलाई न ज्याला दियौ, न परिश्रमको कुनै मूल्य चुकायौ । तिमी भन्ने गर्दथ्यौ, राजतन्त्रको जरो दिल्लीसम्म फैलिएको छ त्यसको हात न्युयोर्कसम्म तन्किएको छ राजाको जरो र हात काट्न सुरुङको खांँचो छ त्यसैले, विस्तारवादका विरूद्ध लडाइँ लड्नुछ राजा हटाउँदा, भारत आउँछ त्यसलाई रोक्नु छ । दुई दशक नवित्दै हामीले देख्यौं राजाको जरोसँगै तिम्रो शरीर दिल्लीमा टाँसिएछ राजाको हातसँगै तिम्रो दिमाग अमेरिकन भएछ क्रान्तिको बेडा उठाएको नाटक मात्रै ग¥यौ…

अन्तर्वार्ता हेमन्तप्रकाश ओली ‘सुदर्शन’ नेपालको वर्तमान सांस्कृतिक अवस्थालाई कसरी मूल्याङ्कन गर्नुहुन्छ ? विद्यमान अर्थतन्त्र र राजनीतिको विचारधारात्मक प्रतिबिम्ब नै संस्कृति हो । नेपालको विद्यमान अर्थतन्त्र भनेको नवऔपनिवेशिक अवस्थाबाट जन्मेको दलाल तथा नोकरशाही पुँजीवाद हो । यहाँको राजनीति भनेको यही दलाल तथा नोकरशाही अर्थतन्त्रको केन्द्रीय अभिब्यक्ति कठपुतली राज्यसत्ता हो । हाम्रो संस्कृति वास्तवमा दलाल पुँजीवादी अर्थतन्त्र र कठपुतली राज्यसत्ताको विचारधारात्मक प्रतिबिम्ब बनेको छ । कठपुली र राज्यसत्ताले राष्ट्रिय संस्कृतिलाई मौलिक रूपमा हुर्कन दिंदैन । यहाँ नवऔपनिवेशिक संस्कृति र राष्ट्रिय संस्कृति बिच नै प्रधान अन्तरबिरोध रहेको छ । यहाँ रहेको मौलिक संस्कृतिलाई विकृतितिर होइन प्रगतितिर अघि बढाउनु क्रान्तिकारी तथा प्रगतिशील संस्कृतिकर्मीहरूको दायित्व…

भक्तपुर : भक्तपुर क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपालका वैकल्पिक केन्द्रीय सदस्य तथा भक्तपुर जिल्ला समितिका इन्चार्ज श्रीकृष्ण सुलुकी ममतामयी आमा लक्ष्मी सुलुको स्मृतिमा श्रद्धाञ्जली कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । उक्त श्रद्धाञ्जली कार्यक्रम क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपाल ९ नम्बर ब्युरो र नेवाः राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चा, नेपाः राष्ट्रिय सम्मेलन आयोजक समितिको संयुक्त शनिबार आफ्नै निजी निवासमा आयोजना गरेको थियो । श्रीकृष्ण सुलुकी ममतामयी आमलक्ष्मी सुलुको १९९० जेठ २० गते जन्मनु भएको थियो भने निधन यही २०८२ माघ ४ गते ९२ वर्षमा भएको थियो । उक्त कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि पार्टीका महासचिव सिपी गजुरेल गौरवले सम्बोधन गर्नु भएको थियोे । उहाँले लक्ष्मी सुलुप्रती भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली व्यक्त…

कविता लेखक : जगदिश चन्द्र कहिलेकाहिँअक्टोबर क्रान्तिकोस्वप्न हुन्छआकाशमा उदाउँदोरक्तिम उषा हुन्छ । अँध्यारो विरुद्धकोमानिसको ऊर्जा हुन्छस्पाटार्कसदेखिपछिल्ला सबैसर्वहाराको उत्सर्ग हुन्छ । बेअर्थका शब्दमाअसभ्य घृणितछिल्लिएका सङ्गीतमामात्तिनेहरूका निम्तिक्रूर आतङ्ककारी पनि हुन्छ । निरङ्कुश शासककाअन्तःपुरमा फुलेकाफुलमा पनि त हुन्छबुर्जुवाहरूकासत्ता मलमा बेचिनतयार फुलमा पनित्यस्तै त्यस्तै हुन्छ । ओ मानिस !तिम्रो रातो रङमान बिहानको आभा देखिन्छन जुद्धै गरेकोआगोको लाभा देखिन्छउत्तरआधुनिकसँगैनवउदारवादको बर्बरतामालत्पतिएरसुवासहीन बनेकोतिम्रो पताकामान इतिहासको गाथा सुनिन्छन उदात्त जीवनको कथा पढिन्छव्यवस्थाको नग्नतामासुरुपता कहाँ पो हुन्छदृष्टिकोणको कोषिका मरेपछिन रक्तगर्भी सुन्दरता हुन्छन जीवनमुखी वसन्त हुन्छ ।

लेखक : कमला नेपाली कविताअझै पनि गाउँमासासू भनिएका आमाहरूकसौँडीको कोरकार वा डढेको काङ्री खुवाएरबुहारीहरूलाई सिकाइ रहेछन्‌पाँच औँलाले जिब्रो छोयो भनेअघाएँ भनअझै पनि गाउँ वा शहरकाछोराहरूबाहरूजुत्ताको मयल पखालेरखुवाइरहेछन् चरण जलआमाहरू/छोरीहरू र बुहारीहरूभावी र भाग्यमा पिसिइरहेछन्‌गहिरिएर हेर्‍योपुरानो सिद्धियो कि नविकरण भयोअझै पनि गाउँमा/शहरमाजातीय नाउँमा हेला होचीउचनिचमा र छुत–अछुतमाथिचिएको छ मानिस । कानुनले निषेध गरेको चलन फेरियो कि ?उस्तै छ मैले सास फेर्ने हावापानी पिउने धारो र शहरको कोठा ।

काठमाडाैँ: प्रगतिवादी साहित्यकार जगदीशचन्द्रको कविता संग्रह ‘व्यवस्थाको कन्चट’ विचार ,आशा र क्रान्तिको सशक्त प्रस्तुति रहेको टिप्पणीकर्ताहरुले बताउनु भएको छ । इच्छुक सांस्कृतिक प्रतिष्ठानको ‘सिर्जना र संवाद’को १३ औं श्रृङ्खलाको रुपमा २०८२ कार्तिक २९ गते शनिबार कवि जगदीशचन्द्रको कविता संग्रह ‘व्यवस्थाको कन्चट’माथि परिचर्चा गर्दै टिप्पणीकर्ताहरुले सो कुरा बताउनु भएको हो ।प्रतिष्ठानका अध्यक्ष हिरामणि दुःखी र कवि गौरी देवकोटाको सञ्चालनमा सम्पन्न कार्यक्रममा प्रा.डा. हेमनाथ पौडेल, डा.अमर गिरी, डा. विभूति भट्टराई र चतुर्भूज लगायतले टिप्पणी गर्नुभएको थियो । डा. विभूति भट्टराईले कविता संग्रह माक्र्सवादी सौन्दर्य चिन्तनमा आधारित वर्गप्रति समर्पित रहेको र यसले वर्गीय आन्दोलनका क्षेत्रमा ठूलो योगदान पु¥याउने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । उहाँले…

लेखक : मनु विक रातो झण्डा ओढेररातो सपना बाँडेररातो संघर्ष गरेरपुुगे कता कता ? रातो झण्डा ओड्दैमारातो संघर्ष गर्दैमारातै यथार्थतामा कहाँ पुगिन्छर ?रातो झण्डाले चाहेकोक्रान्ति होरातो झण्डाले खोजेको मुक्ति हो । मुक्ति नभएसम्मअसमानता र विभेदको विरोधमा जन्मिन्छ क्रान्तिजनताले चाहेको हो क्रान्तिजनताले चाहेको परिवर्तनआउने छ एक दिन हाँस्दैअसमानता र विभेद मास्दै । परिवर्तन कहाँ सजिलै भेटिन्छर हजुरपरिवर्तन ल्याउनलाई विचार र दर्शनचाहिन्छलगाव र प्रतिबद्धता चाहिन्छ ।रातो झण्डालाई टे«ड मार्क बनाएपछिरातो झण्डालाई स्वार्थमा सजाएपछिरातो झण्डाले रमाउने दिन कहिल्यै आएनरातो झण्डाले मुक्ति भेट्नै पाएन । २०८२ –७–१७ काठमाण्डौ ज्ञानेश्वर