विचार

लेखक : मनु विक २०८२ भाद्र २३ र २४ गते योजनाबद्ध रुपमा जेजी विद्रोह गराइयो । जेनजी विद्रोहको योजना कहाँ बन्यो ? कसले बनायो ? भौतिक संरचनाहरु जलाउने योजना कता बन्यो ? यसको कुनै खोजी हुन सकेको छैन । सुशीला कार्की नेतृत्वको सरकार बन्यो । सरकारले फागुन २१को निर्वाचन ग¥यो निर्वाचन पछि रास्वपाको सरकार बनेको छ । सरकारले प्रशासन सुधारका सय बुँदाको पाँचौ नं बुँदामा दलित तथा ऐतिहासिक रुपमा बहिस्कृत समुदाय माथि,राज्य,समाज र नीतिगत संरचनाबाट भएका अन्याय ,विभेद र अवसरवञ्चनको औपचारिक स्वीकारोक्ति गर्दै सामाजिक न्याय, समावेशी पुनस्र्थापना र ऐतिहासिक मेलमिलापको अधार तयार गर्ने १५ दिन भित्र राज्यका तर्फबाट औपचारिक क्षमा…

लेखक : प्रेम सुवेदी नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनमा यतिबेला पुनर्जागरण पुनर्निर्माण र पुनर्गठनको बहस चलेको छ । तर, बहसका विषयवस्तु के बनाउने ,त्यो बहस कसरी गर्ने , त्यसको आधार के हुने ? जस्ता कुराहरु अहिले पनि अन्योल मै छन्।सामान्यतया बहसप्रति देखिएको उत्साहलाई सकारात्मक रुपमा लिनुपर्दछ , त्यसमा अन्तरनिहित प्रवृत्ति , चिन्तन र दृष्टिकोणहरुमा अलि बढी स्पस्टताको आवसयकता छ । कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई केवल राजनीतिक आन्दोलन वा ,गतिविधिसङ्ग सीमित गरेर चल्ने बहसले पक्कै पनि आजको समस्यालाई समाधान दिन सक्दैन । त्यसैले कम्युनिस्ट आन्दोलनले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा खादै आएको धक्का, त्यसले पारेको प्रभाव र आजका चुनौती तथा भविष्यको गन्तव्य समेतलाई ध्यान दिएर बहस…

लेखक : लक्ष्मी न्यौपाने महिलाहरु पुरुष भन्दा प्राकृतिक रुपमा फरक हुन्छन तर कमजोर हुँदैनन्, विभिन्न मानव निर्मित परिस्थितिले कमजोर बनाइएको हुन्छ । आदिम काल महिला प्रधान समाज थियो । उत्पादन, संग्रह र स्वामित्वमा आएको फेरबदलले महिला प्रधान समाज पुरुष प्रधान समाजमा रुपान्तरण भयो । समाज अहिले सुचना संचार प्रविधिको हिसाबले धेरै अगाडि बढे पनि महिला माथिको अन्याय अत्याचारमा कमी आएको देखिन्न । शोषणका रुपहरु मात्रै परिवर्तन भएको छ । महिला भएको कारणले शारीरिक, मानसिक, बौद्धिक, आर्थिक, यौनजन्य, सामाजिक, सांस्कृतिक तथा धार्मिकरुपमा हुने सबै प्ररकारका हिंसात्मक कार्यहरूलाई महिला हिंसा भनिन्छ । महिला हिंसा सामाजिक कलंक मात्रै होइन, मानवअधिकार विरुद्धको अपराध हो…

लेखक – रामबहादुर बुढा एस.पी.पी. भनेको के हो ?The state Partnership Program लाई संक्षिप्तमा एसपीपी भन्ने गरिन्छ । यसको नेपाली अनुवाद “राज्य साझेदारी कार्यक्रम” हो । आम रुपमा बोलिचालीमा “राज्य साझेदारी कार्यक्रम” भन्नुको सट्टा “एसपीपी” नै प्रचलित भएकाले यहाँ यस लेखमा पनि एसपीपी नै भनिनेछ ।संयुक्त राज्य अमेरिकाको सेना नेश्नल गार्डसित अन्य देशका सेनाहरुले द्विपक्षीय सम्बन्ध कायम गर्नु, सैन्य क्षमतामा वृद्धि गर्ने उद्देश्यले संयुक्त सैनिक अभ्यास गर्नु, प्राकृतिक प्रकोप, मानवीय सहयोगका कामहरुमा मिलीजुली काम गर्नु नै एसपीपी हो भनिएको छ । (U.S. Embassy in Nepal. n.d)नेपाली सेनाले अमेरिकी सेनासित संयुक्त सैन्य अभ्यास गर्दै आएको छ । त्यसो त भारतीय सेनासित…

लेखक:टेकहरी न्यौपाने अनुशासन भन्नासाथ अनुशासित र अनुशासनविहीन चरित्र बीचको भिन्नतालाई जनाउँछ । अनुशासित व्यक्तिहरु अनुशासनमा बस्न सक्ने अनुशासनको पालना गर्ने हुन्छन् भने अनुशासनविहीनहरु विना भरोसाका जे पनि गर्ने झुट बोल्ने, भ्रममा पार्ने, सोझासाझालाई ठग्ने, लुट्ने, छलछाम गर्ने, सधैभरी अरुको खेदो खन्ने, सधैभरी अरु कै खान खोज्ने, अरुलाई झुटा आश्वासन दिने, आफैले आफूलाई बुद्धिजीवी ठान्ने, कृृत्रिम कुराहरु गर्ने, आफू बाहेक अरु ठिक नभएको सबै आफैले जानेको छु भन्ने, अरुको काममा भाँजो हाल्ने लगायतका थुपै्र नचाहिंदा काम गर्दैै हिंड्ने, बैमान मानसिकता बोकेका छट्टुहरुलाई जो कुनै पनि प्रणाली, निर्णय, विधि वा मूल्य मान्यता विपरीत काम गर्छ, लाई अनुशासन विहीन भन्ने गरिन्छ । अनुशासित…

लेखक : कृष्णराज पौडेल दलाल तथा नोकरशाही पुँजीपतिवर्ग र बचेखुचेको सामन्ती वर्गको नियन्त्रणमा रहेको संसदीय व्यवस्था र त्यसलाई जोगाउनका निम्ति गरिने संसदीय निर्वाचन र त्यसबाट बनेको सरकारले जनताका आधारभूत समस्या समाधान गर्छ, रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य, समानता, न्याय र सुरक्षाको ग्यारेन्टी गर्छ भन्ने कुरा विश्वास गर्न सकिंदैन । जनताका आधारभूत समस्याहरुको समाधान केवल मजदुर–किसान–सर्वहारावर्गको अग्रदस्ता कम्युनिस्ट पार्टीको नेतृत्वमा हुने जनवादी क्रान्ति पश्चात् बन्ने सरकारले मात्र गर्न सक्दछ । पुँजीवादी तत्वहरुको देशभक्त तथा लोकतान्त्रिक पक्ष सवल तथा सक्षम भएमा पुँजीवादी व्यवस्थाभित्र पनि सुधारका कामहरु गर्न चाहिं सकिन्छ । जस्तो कि राष्ट्रिय पुँजीको विकास, संरक्षण, सम्बद्र्धन गर्दै आत्मनिर्भर राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको विकास, कृषिमा आधुनिकीकरण,…

लेखक : प्रेम सुवेदी नेपालको भूराजनीतिक अवस्था अत्यन्त जटिल र संवेदनशील बन्दै गएको छ । यसका आन्तरिक र बाह्य कारणहरु अवस्य छन् । तर भुल्न नहुने सत्य के हो भने जस्तो सुकेको रुखको हागामा बसेको चराले आफ्नो सुरक्षा त्यो हागामा होइन , आफ्नो पखेटामा देख्छ ,ठीक आजको भूराजनैतिक जटीलताको समाधान खोज्न हामीले पहिले आफ्नो आन्तरिक सिमा कमजोरी र समस्याको पहिचान गर्न जरुरी छ । यसको अर्थ अवश्य यो होइन, कि बाह्य हस्तक्षेप वा उत्पीडनप्रति नजरअन्दाज गर्नु । अहिलेको विश्व राजनीति मुख्यतः व्यापार युद्धको रुपमा शक्ति राष्ट्रहरुको होडबाजी, उत्पीडित राष्ट्रहरुको प्राकृतिक स्रोत साधनमाथि कब्जा गर्ने दाउपेचमा रहेको पृष्ठभूमिमा कमजोर र उत्पीडित…

लेखक– नारायणप्रसाद भण्डारी मानव जीवनमा कहिले काहीं नपत्ताएका घटनाहरु आईलाग्छन् । मान्छेले पनि कहिले काही आफ्ना पूर्खा आफन्त र स्वयं आफैलाई बिर्सेर एकोहोरो जता जता हावा बहन्छ । त्यतै त्यतै धरातल नै छोडेर माथि माथि उडेको महसुस गर्छ र तल भूँइमा देखिने सबै वस्तु आफू भन्दा धेरै सुक्ष्म देख्न थाल्छ । त्यति बेला उ कसैको विरासत कै रसि छोपेर त्यही रसिकै आड भरोसामा तलबाट माथि पुगेको हुन्छ तर उसलाई महशुस नै हुँदैन । म यहाँसम्म आउनमा आफनै शक्ति क्षमता एवं आर्शिवाद हो भन्ने दम्भमा आफु बसेको कुर्र्सी पद प्रतिष्ठा आफनै पैतृक सम्पत्ति एवं विरासत हो भन्ने ठान्द छ । त्यही…

लेखक : डा. केशव देवकोटा नेपालमा पछिल्लो समयमा सबै पार्टीमा संगठन सुधारको आवाज उठ्न थालेको छ । नेपाली कांग्रेसको गगन थापा समूहले त पार्टी सुधारका लागि नेता तथा कार्यकर्ताहरुबाट सुझावनै मागेको छ । त्यसैगरी गत फागुन २१ गतेको निर्वाचनपछि संसदवादी कम्युनिष्ट पार्टीहरु एमाले र नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीमा पनि संठन सुधारकै प्रश्न उठेको देखिएको छ । एमालेका नेता सुरेन्द्र पाण्डेले पार्टीलाई पहिलेकै लयमा फर्काउन र अझ शक्तिशाली बनाउन तीनवटा प्रस्ताव अघि सार्नुभएको छ । सामाजिक सञ्जालमा लेख्दै उहाँले पार्टी रुपान्तरणका लागि अब केवल राजनीतिक शक्तिमात्र नभई देशका जटिल समस्या समाधानगर्ने विज्ञता र प्रविधिसहितको गतिशील संस्था बन्नुपर्नेमा जोड दिनुभएको पाइन्छ । उहाँले…

लेखक : मनु विक सुर्खेतमा कक्षा ११ मा अध्ययन गर्दै आएकी इनिसा बि.क. गुर्भाकोट नगरपालिका–६ बडाखोली स्थायी घर भई हाल वीरेन्द्रनगरमा बसोबास गर्दै आएकी थिइन् । २०८२÷११÷२४ बिहान घरबाट “ट्युसन पढ्न जान्छु” भन्दै निस्किएकी तर घर फर्किइनन् । उनलाई सामुहिक बलत्कार पछि हत्या गरिएको छ । अपराधमा संलग्नलाई प्रहरीले गिरफ्तार गरेको छ । गिरफ्तारलाई कडा भन्दा कडा कारबाहीको माग र इनिशा वि.क.लाई न्याय तथा परिवारजनलाई क्षतिपूर्तिको माग गर्दै देशभर प्रदर्शन भइरहेको छ । ११६औं महिला दिवशको दिनमा सुर्खेत इनिशा वि.क. हत्या भयो । महिलाहरुले संसारभर आठमार्च मनाइरहँदा इनिशाको बलत्कार तथा हत्या भएको छ ।२०७५ साउन १० गते कञ्चनपुरकी भिमदत्त नगरपालिकाको…