साहित्य

रामेछाप जिल्लाको साहित्य, साहित्यिक पत्रकारिता र पत्रकारिताको सङ्क्षिप्त सिंहावलोकन

रामेछाप जिल्लाको साहित्य, साहित्यिक पत्रकारिता र पत्रकारिताको सङ्क्षिप्त सिंहावलोकन

१) विषय परिचयसाहित्य मानवजीवनको अभिन्न अङ्ग हो । मानइतिहासको सभ्यतासँगै साहित्य र कलाको पनि इतिहास गाँसिएको छ । कथ्य रूपबाट लेख्य रूपमा साहित्यको विकास भएपछि यसको परिष्कार र परिमार्जन पनि गतिमा छ । साहित्य लेखन र प्रकाशनसँगै नै साहित्यिक पत्रकारिताको पनि इतिहास सुरु हुन्छ । तर साहित्यभन्दा साहित्यिक पत्रकारिता कान्छो विधा हो । जहाँ साहित्य नै लेखिँदैन, साहित्यका बारेमा चर्चा, परिचर्चा र बहसहरू नै हुँदैनन्, त्यहाँ साहित्यिक पत्रकारिता पनि हुँदैन । त्यसैले साहित्यको लेखन, प्रकाशन, परिचर्चा र साहित्यिक आन्दोलनसँगै साहित्यिक पत्रकारिता पनि गाँसिन्छ । यस लेखमा रामेछाप जिल्लाको साहित्यिक–सांस्कृतिक अवस्था, साहित्य र साहित्यकारको सङ्क्षिप्त इतिहास, साहित्यिक इतिहास लेखनको परम्परा, यससँग…
Read More
सम्झनाका तरेलीमा ती सुन्दर अनुहार(सन्दर्भ : २६ औँ प्रतिरोध सांस्कृतिक दिवस)

सम्झनाका तरेलीमा ती सुन्दर अनुहार(सन्दर्भ : २६ औँ प्रतिरोध सांस्कृतिक दिवस)

लेखक: राजुजनयुद्धमा बलिदान गर्ने परिचित असङ्ख्य अनुहारहरूमध्ये २०५५ साल चैत ५ गते अनेकोटमा जिउँदै डढाइएका अनुहारहरूको सम्झनामा र सम्मानमा लेख्न लागिरहेको छु । ‘काभ्रेको अनेकोटमा ७ जना संदिग्ध माओवादीहरूको दोहोरो भिडन्तमा हत्या…’, चैत ५ गते राति पौने ९ बजे बीबीसी नेपाली सेवाले समाचार प्रसारण गर्यो । मृत्युको खबरले मुटुलाई बारम्बार गिजोलिरहेको बेला बीबीसीको समाचारले मुटुलाई झन् नराम्रोसँग चपायो । स्तब्ध भएँ म । ‘दोहोरो भिडन्त’ नाटक, केवल नाटक, यस्तै लाग्यो मलाई । दोहोरो भिडन्तमा माओवादीतर्फ सातसातजना मारिनु तर प्रहरीतर्फ भने एकजना पनि नमारिनु, के यस्तो घटना पनि सम्भव छ ? कसरी पत्याउने दोहोरो भिडन्त भनेर ? रक्तपिपासु बगरेहरूले जब निर्दोष…
Read More
अखिल नेपाल जनसांस्कृतिक महासंघले मनायाे भव्य रुपमा २६औं सांस्कृतिक प्रतिरोध दिवस

अखिल नेपाल जनसांस्कृतिक महासंघले मनायाे भव्य रुपमा २६औं सांस्कृतिक प्रतिरोध दिवस

अनु निरौला/जय दाहाल काठमाडौं : क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपाल सम्बद्ध अखिल नेपाल जनसांस्कृतिक महासंघको आयोजनामा अनामनगर घट्टेकुलोस्थित इच्छुक सांस्कृतिक प्रतिष्ठानको सभाहलमा २६ औं सांस्कृतिक प्रतिरोध दिवस सशक्त प्रतिरोधी मन्तव्य र काव्यिक सिर्जना प्रस्तुतिका साथ भव्य रुपमा मनाइएको छ । क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपालका अध्यक्ष मोहन वैद्य किरणको प्रमुख आतिथ्यतामा सम्पन्न भएको कार्यक्रमको अध्यक्षता महासंघका संयोजक हिरामणि दुःखी र सञ्चालन सहसंयोजक खेम थपलियाको रहेको थियो । कार्यक्रममा बरिष्ठ सौन्दर्य चिन्तक निनु चापागाईं, क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपालका कार्यालय सदस्य तथा पार्टी प्रवक्ता धर्मेन्द्र बास्तोला, कार्यालय सदस्यहरु रामसिंह श्रीस, हेमन्तप्रकाश ओली, सीताराम तामाङ, दिनेश शर्मा सागर, उदय चलाउने दिपक, प्रा.डा. जगदीशचन्द्र भण्डारी, डा.रामचन्द्र ज्ञवाली,…
Read More
क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नवलपरासीले मनाए सांस्कृतिक प्रतिरोध दिवस

क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नवलपरासीले मनाए सांस्कृतिक प्रतिरोध दिवस

नवलपरासी: क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी,नेपाल जिल्ला संगठन समिति नवलपरासीले सांस्कृतिक प्रतिरोध दिवस बर्दघाटमा एक कार्यक्रम सम्पन्न गरेर मनाएको छ । जनयुद्धमा शहादत प्राप्त गरेका जनसांस्कृतिककर्मीहरु स्मरण गर्दै सोमवार पार्टीले सांस्कृतिक प्रतिरोध दिवस मनाएको पार्टीका केन्द्रीय सदस्य एंव जिल्ला ईन्चार्ज क्षेत्र बहादुर थापाले जानकारी गराउनुभयो । सांस्कृतिक प्रतिरोध दिवसको सन्र्दभमा बोल्दै प्रमुख अतिथि केन्द्रीय सदस्य थापाले सांस्कृतिक रुपान्तरण आवश्यक रहेको औल्याउनुभयो । ‘बि.स.२०५५ साल चैत ५ गते सामना परिवारका कलाकारहरू च्याङ्वा लामाको नेतृत्वमा काभ्रेको अनेकोटमा सांस्कृतिक कार्यक्रमद्वारा जनतामा वैचारिक जागरण ल्याउन हिँडेका कलाकारहरूलाई सेल्टर लिई बसेको घरमा प्रहरीहरूले घर घेरा हाली आगो लगाएर निहत्था कलाकारहरूलाई गोली हानी हत्या गरिएको थियो । उक्त…
Read More
क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नवलपरासीले सांस्कृतिक प्रतिरोध र जनआन्दोलन दिवस मनाउने

क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नवलपरासीले सांस्कृतिक प्रतिरोध र जनआन्दोलन दिवस मनाउने

नवलपरासी : क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी, नेपाल नवलपरासीले ३५ औँ संयुक्त जनआन्दोलन दिवसलाई भब्य रूपमा सम्पन्न गर्ने जनाएको छ । बि.स. २०४६ सालको जनआन्दोलनको स्मृतिमा प्रदेश राजधानी भालुवाङमा संयुक्त जनआन्दोलन दिवस मनाउन पार्टीले यसअघि प्रदेशस्तरमा जनआन्दोलन दिवस परिचालन समिति गठन गरेको थियो । २०८० चैत्र २४ गते हुने संयुक्त जनआन्दोलन दिवस बिशेष जनसभालाई भब्य एवम् ब्यवस्थित बनाउन नवलपरासी पार्टीले जनपरिचालन लगायत बिभिन्न निर्णय लिएको पार्टीको केन्द्रीय सदस्य तथा जिल्ला इन्चार्ज क्षेत्रबहादुर थापाले जानकारी गराएका छन् । क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी, नेपाल नवलपरासीको मङ्गलबार बर्दघाटमा सम्पन्न जिल्ला सचिवालयको विस्तारित बैठकले जनआन्दोलन दिवसलाई सङ्घर्षको रूपमा मनाउने निर्णय गरेको उनको भनाई छ । सो अवसरमा…
Read More
‘प्रिय’ लाई सम्बोधन

‘प्रिय’ लाई सम्बोधन

कविता लेखक : अशोक सुवेदी मेरो प्रिय,अपहृत जनयुद्ध बन्न दिनेछैन म तिमीलाईन त दिनेछु बन्नएकै साथ–केवल आफ्नो जीवनको भिक माग्दैहजारौँ जीवन बलिदान गराउनेकेवल आफ्नो सुखसयलका लागिआफ्नै सन्तानको चिरहरण गर्नेखाराबाट भागेको खलनायक !अथवा‘ऊ दलाल भयो, ऊ गद्दार बन्योम कदापि त्यस्तो बन्नेछैन, धोका दिनेछैन’ भन्दै‘सेलसेल’ मा बम हान्दै/हनाउँदैअनाहक सहयोद्धाहरूलाई मार्दै/मराउँदैफेरि उसैसँग ‘क्रान्ति कर’ उठाएर आफूलाईसगर्व नयाँ जमिनदार घोषणा गर्ने नटरवरलाल ! प्रिय, तिमी तपुष्पलाल–कृष्णलाल–गङ्गालालहरूका सपना हौचुनु, कुमारी र दिलमायाहरूका विश्वास हौतिमी,तिमी त इच्छुकहरूको प्रतिरोध र कमलाहरूकोआक्रोशको भट्टीबाट निर्माण भएको इस्पात हौयीः हेरनयाँनयाँ वासु र भीमसेन जन्मिरहेछन् मभित्र पनिमास्टरसाहेबहरू र चुनुहरू छुनुमुनु गरिरहेछन्नवआयुधको अवगाहन गर्दैक्रान्ति–कोक्रामा लोरी गाइरहिछिन् बेलिसरार हालिरहिछिन्–खाराबाट पाठ सिकेर पिली जितेको…
Read More
इलाम

इलाम

कविता लेखक : इन्दिरा अधिकारी लाग्छ मलाई तिमीअन्तु डाँडामा लालिपोतेरनिस्कदै गरेको त्योसुर्यको किरण झैं प्राकृतिक सौन्दर्यले पूर्णमाइ पोखरिमामुस्कुराइरहेको कमलको फूल झै अझ भनौकाव्य साहित्य संस्कृति र कलाका बगैंचामाढ्कमक्क फूलिरहेका क्रान्तिकारी फूलहरु झैं लाग्छ मलाई तिमीपूर्वको त्यो क्षितिजमा उज्यालो छर्नेरत्न वान्तवाहरु झैं त्यसैले तलाग्छ मलाईकहिलेकाहीत्यहीँ उज्यालोमा लपेटिएरयो मन पखालु झैंसँगसँगैविश्व ब्राह्मण डुलु झैं त्यसैले तमैले ओठहरु खोल्दै गर्दातिमिलाई कहिँकतै नदुखोसमेरा दृष्टिले तिमिलाई कहिँ कतै नधोचोस प्रिय इलामथाहा छैन मलाईतिमिलाई के लाग्छ ? लाग्छ मलाई कहिलेकाही तहावाको वेग झैँ उडेर जौंत्यो हरितमय पहाडी पाखामान्यानो तापौं तिम्रो त्यो सुन्दरशान्त र शितल काखमालुकामारी खेलौ अनिक्रान्तिको भाषामा नै ओठहरु खोलौवर्गीय संघर्षको एउटा जुनकीरी बनौं ।
Read More
सहिद मण्डलकाे स्मृतिमा श्रद्धाञ्जली सभा सम्पन्न

सहिद मण्डलकाे स्मृतिमा श्रद्धाञ्जली सभा सम्पन्न

जाजरकोट : जनयुद्धका सहिद ललित बहादुर सिंह (मण्डल)काे स्मृतिमा श्रद्धाञ्जली सभा सम्पन्न भएकाे छ ।तत्कालीन जनयुद्धको क्रममा २०६२ साल फाल्गुन १६ गते पाल्पा जिल्लाको तीन गिरे भन्ने ठाउँमा जनमुक्ति सेना र तत्कालीन शाहि नेपाली सेना बिच दाेहाेराे भिडन्त भएकाे थियाे । साेहि भिडन्तमा कम्पनी कमाण्डर ललित बहादुर सिंह ( मण्डल ) काे सहादत भएकाे थियाे । प्रत्येक बर्ष फाल्गुन १६ गते सहिद मण्डलकाे स्मृतिमा श्रद्धाञ्जली सभा हुँदै आएकाेमा आज पनि विभिन्न कार्यक्रम गरि सहिद मण्डलको १८ ओै स्मृति दिवस सम्पन्न भएकाे हाे। Exif_JPEG_420 ललित बहादुर सिंह ( मण्डल) २०५५ सालमा तत्कालीन जनयुद्धमा भुमिगत भई ,वाइसीएल सदस्य , हुदै कम्पनी कमान्डर…
Read More
जनयुद्ध, सहिदी मूल्य र सहिद सप्ताह

जनयुद्ध, सहिदी मूल्य र सहिद सप्ताह

विषयारम्भ नेपाली जनताको मुक्तिकामी अभियानमा सर्वप्रथम लखन थापाले सहादत प्राप्त गरे, यद्यपि यसअघि नै सहादतको प्रक्रिया सुरु भइसकेको थियो । राणाविरोधी आन्दोलनमा गङ्गालाल श्रेष्ठ, धर्मभक्त माथेमा, दशरथ चन्द र शुक्रराज शास्त्रीले हाँसीहाँसी जीवनाहुति दिए । युवाविद्यार्थी चिनियाँकाजी श्रेष्ठ, क्रान्तिकारी किसान नेता भीमदत्तदेखि विद्रोही कामी बुढा मगरले पनि महान् सहादत प्राप्त गरे । पूर्वी नेपालको बारा, पर्सा, रौतहटमा २०११/०१२ तिर सशक्त किसान आन्दोलनका क्रममा सुखलाल महतोदेखि पञ्चायती निरङ्कुशताविरोधी आन्दोलनमा मधेसका कामेश्वर र कुशेश्वर यादवले पनि नेपाली धर्तीमा आफ्नो अमूल्य रगत बगाए । पञ्चायती शासनविरोधी काङ्ग्रेसले सुरु गरेको हतियारबद्घ सशस्त्र सङ्घर्षमा ओखलढुङ्गाको टिमुरबोटेमा क्याप्टेन यज्ञबहादुर थापादेखि २०२८/०२९ सालको झापा सशस्त्र विद्रोहको क्रममा…
Read More
स्वस्थानी कथाको मिथकबारे

स्वस्थानी कथाको मिथकबारे

अनुभूति र धारणा हरेक वर्ष जस्तै यस वर्ष पनि स्वस्थानी कथा वाचन शुरु भएपछि फेसबुकमा एउटा भिडियो देखेँ । जसमा महिला हिंसा विरुद्ध लेख लेख्ने र अभियानहरूमा सामेल हुने गरेकी चिनारूले धूप–दीप र फलफूल थालीमा राखेर ब्याचलर पढ्दै गरेकी छोरीले कथा पढ्दै गरेको भिडियो सार्वजनिक गरेकी थिइन् । पढालेखा वर्गले स्वस्थानी कथा वाचन परम्परालाई बिना सुझबुझ यसरी अवलम्बन गरिरहेको देखिसकेपछि त्यसैमा केहीबेर अडिएँ र मनमा उब्जिएको जिज्ञासालाई पोष्ट गरेँ । जसमा– ‘आफ्ना बालबालिकालाई अझ पनि सतीदेवीले अग्निकुण्डमा गरेको आत्मदाह, गोमाको बालविवाह र वृन्दाको बलात्कारलाई मान्यता दिएको स्वस्थानी कथालाई ‘पवित्र’ भन्दै वाचन गर्न लगाउने वा वाचन गरेर प्रशिक्षित गर्ने अविभावकहरूबाट महिला…
Read More