विचार

कम्युनिस्ट पार्टी एकताबारे

– अटलपार्टी एकता भनेको बनाउने कुरा हो । बनाउन जति गाह्रो हुन्छ भत्काउन अत्यन्तै सजिलो हुन्छ । उदाहरणको लागि एउटा घर बनाउन महिनौं वा कतिपय अवस्थामा त वषौं लाग्छ तर त्यो घरलाई बाढी, पहिरो, आगलागी, वम व्लाष्ट हुँदा केही समय मै ध्वस्त हुन्छ । पार्टी एकता पनि त्यस्तै हो । द्वन्द्ववादको नियम अनुसार पनि एकता अस्थायी, क्षणिक, शर्तबद्ध र सापेक्ष हुन्छ । संघर्ष वा फुट स्थायी, निरन्तर निशर्त र निरपेक्ष हुन्छ । मानिसहरु सहज र सजिलै प्रश्न गर्छन् कम्युनिस्टहरु फुट्न मात्र जान्दछन् र जुट्न बडो मुश्किल हुन्छ भनेर महान लेनिनले त्यसको सटिक उत्तर दिंदै भन्नुभएको छ सर्वहारा क्रान्तिकालमा निम्न पुँजीवादी…
Read More
नेपालमा बिद्यमान गणतन्त्र र समाजवादका भ्रमहरु

नेपालमा बिद्यमान गणतन्त्र र समाजवादका भ्रमहरु

नेपालको राष्ट्रिय राजनीतिकासाथै सत्ता राजनीतिलाई पछिल्लो समयमा भ्रमित बनाउँदै लान खोजेको देखिएको छ । जनपक्षीय नारालाई अगाडि सारेर जनबिरोधी हर्कतहरु भैरहेका छन् । त्यसक्रममा केही समूहहरुले गणतन्त्र र समाजवादकाबारेमा समेत काफि हदसम्म भ्रम सिर्जना गराउने प्रयास गरिरहेका छन् । नेपालको पछिल्लो सत्ता राजनीति साम्राज्यवादी मुलुकहरुबाट प्रायोजित र संरक्षित रहेको छ । जसको आर्थिक नीति पनि सम्राज्यवादी नीतिमै आधारित रहेको कुरामा द्विमतगर्ने ठाउँ छैन । नेपालमा हालैका दिनमा दुईवटा कामहरु तीब्ररुपमा भैरहेको देखिएको छ । त्योभनेको कम्युनिष्ट राजनीतिलाई भ्रमित बनाउँदै लगेर समाप्त पार्ने र देशलाई पनि आर्थिक, समाजिक र राजनीतिकरुपमा अस्तब्यस्त बनाउँदै लगेर बिघटनमा पु¥याउने । कतिपयले त आगामी १५ बर्षभित्रमा…
Read More
भारतीय आम चुनावको सन्देश हिन्दु अतिवादको अन्त्य आवश्यक

भारतीय आम चुनावको सन्देश हिन्दु अतिवादको अन्त्य आवश्यक

लेखक : कृष्णराज पौडेलभर्खरै भारतमा आम चुनाव सकिएको छ । हिन्दु अतिवादीको रूपमा परिचित सत्तासीन भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) ले नेतृत्व गरेको गठबन्धनले चुनावमा बहुमत प्राप्त गर्यो । एकल बहुमत समेत प्राप्त गर्न सकेन । दुई तिहाई बहुमत ल्याउने र भारतमा व्यापक हिन्दुकरण गर्ने भाजपाको तीब्र आकांक्षालाई भारतीय जनताले असफल तुल्याइदिएका छन् । यो चुनावले भारतमा हिन्दु अतिवाद आबश्यक छैन भन्ने सन्देश दिएको छ । राज्यको उत्पत्ति भएपछि शोषक वर्गले आफ्नो सत्ता टिकाउने हतियार धर्मलाई बनाएको थियो । शोषक वर्गले धर्मले मात्र काम गर्न छोडेपछि जाति र जातको राजनीतिलाई प्रयोग गर्दछन । धर्म, जात, जातिको राजनीतिले काम गर्न छोडे पछि…
Read More
पर्यावरण रक्षाको समस्या : वर्तमान विश्वको मूल प्रश्न

पर्यावरण रक्षाको समस्या : वर्तमान विश्वको मूल प्रश्न

मानिस प्रकृतिकै उपज हो । त्यसैले मानिसले प्रकृतिको रक्षा गर्नु उसको परम कर्तव्य हो । पुरानो शास्त्रमा भनिएको पनि छ कि ‘प्रकृति रक्षति रक्षिता’ अर्थात् प्रकृतिलाई हामीले रक्षा गर्यौं भने प्रकृतिले पनि हाम्रो रक्षा गर्दछ । मानिस र प्रकृतिको अन्तरसम्बन्ध तादाम्यता अत्यन्तै गहिरो र चीरकालिक रहेको छ । मानिस स्वयं प्रकृतिको अंश भएकोले प्रष्ट छ कि जुन जुन तत्वले प्रकृति बनेको छ त्यसको अंश पनि स्वभावतः मानिसको निर्माणमा महत्वपूर्ण र प्रमुख सहयोगी रहेको छ । हुन पनि प्रकृतिले जीवका लागि स्थल,जल, बन र वायुकारुपमा एउटा ब्यापक र बिस्तृत आवरण निर्माण गरेको छ । त्यसैलाई हामी ‘पर्यावरण’ अर्थात् ‘इकोसिस्टम’ भन्ने गर्दछौं…
Read More
मानवताको कलंक जातपात र छुवाछुत विभेद हुन्

मानवताको कलंक जातपात र छुवाछुत विभेद हुन्

हाम्रो देशका दलित भनिएका र बनाईएकाहरु प्राविधिक हुन् । उनीहरु प्रविधिलाई प्रस्फुटन गरी त्यसमा कला भरेर, पसिना छरेर, पसिना पोखेर सामानहरु उत्पादन गर्ने र समाजलाई अगाडि बढाउने कामको नेतृत्व र काम गर्दै आएका समाजको उच्च ज्ञानका धनी मानिसहरु हुन् । जुनसुकै अवस्थामा आफूले जानेको प्रविधिको प्रयोग गरेर सीपको समाजमा योगदान दिएका मान्छेहरुलाई यो समाजले सक्दो शोषणमा पारेर राख्यो । समाजले तल्लो जाति भनेर अछुत बनायो । उनीहरुलाई समाजबाट बहिस्कार गर्ने, उनीहरुलाई अस्वीकार गर्ने गर्दै आयो। उनीहरुलाई मात्र होईन उनका छोराछोरी शाखा सन्तान समेतलाई अछुत बनाएर राख्यो । समाजमा सिर्जनाको काम गर्नेहरुलाई समाजले अछुत बनायो । समाज तथा राज्यले उनीहरुलाई सँधै…
Read More
पार्टी समितिहरुका कार्य पद्धतिहरु ( १२ मार्च १९४९) – माओ त्सेतुङ

पार्टी समितिहरुका कार्य पद्धतिहरु ( १२ मार्च १९४९) – माओ त्सेतुङ

१) पार्टी समितिको सचिवले एकजना असल “टोली नेता” बन्नु पर्दछ । एउटा पार्टी समितिमा दसदेखि वीस जनासम्म सदस्य हुन्छन्, यो समिति सेनाको एउटा टोली जस्तै हुन्छ, पार्टी सचिव चाहिं टोली नेता जस्तै हुन्छ । यस टोलीको राम्ररी नेतृत्व गर्नु साँच्चि नै सजिलो काम होइन । हाल केन्द्रीय समितिको प्रत्येक क्षेत्रीय व्यूरो र उपव्यूरोले विशाल क्षेत्रको नेतृत्व गरेको ज्यादै गहन जिम्मेवारी वहन गरेको छ । नेतृत्व गर्नु भनेको आम र विशिष्ट नीतिहरु निर्धारित गर्नु मात्र नभई सही कार्य पद्धतिहरु पत्ता लगाउनु पनि हो । सही आम र विशिष्ट नीतिहरु निर्धारित गरिसकेपछि पनि कार्य पद्धतिलाई उपेक्षा गरियो भने कठिनाईहरु पैदा हुन सक्छन्…
Read More
कतारमा नेपालीको रोजगारी

कतारमा नेपालीको रोजगारी

कतार पश्चिम एशियाको एउटा देश हो । यो अरव सागरको एउटा प्रायद्वीप हो । ४,४७१ वर्ग किलोमिटरमा फैलिएको सानो क्षेत्रफल भएको यो मरुभूमिको देश हो । नेपाल, भारत, बंगलादेश लगायतका देशरूबाट गएका मजदुरहरूको श्रम र पसिनाले यो देश विकसित भएको छ । यहाँ परम्परागत राजतन्त्रात्मक व्यवस्था छ । व्यवस्थापिकाको रूपमा राजाको सल्लाहकार सभा छ । २०२१ मा पहिलो पटक सल्लाहकार सभाको लागि चुनाव भएको थियो । वैदेशिक रोजगारीमा कतारमा करिव चार लाख नेपालीहरु छन् । कमै मात्र नेपाली सरकारले घोषणा गरेको दस हजारमा विदेश आउने गर्छन । फ्री भिसा, फ्री टिकट भने पनि अधिकांस नेपाली मेन पावरलाई लाखौं रुपैयाँ खुवाएर…
Read More
समाजमा व्याप्त अन्धविश्वास र महिला

समाजमा व्याप्त अन्धविश्वास र महिला

समाजमा अहिलको २१औं शताब्दीमा आउँदा समेत अन्धविश्वास व्याप्त रहेको छ । अन्धविश्वासको शिकार महिला पुरुष दुवै हुने गरेका छन् । मान्छेमा अन्धविश्वास कसरी आयो ? कसरी अन्धविश्वासमा मान्छेले सबै कुरालाई पत्याउँदै आयो भन्ने कुरा, मानवको चेतनाले के महसुस ग¥यो भन्ने कुरा उसको बुझाई उसको हुर्कदाको वातावरण सबैले निर्धारण गर्दछ । मानिसमा अन्धविश्वास कसरी आयो भन्ने कुरा प्रकृतिमा हुने तमाम प्रकारका उथलपुथल कुराहरुको बारेमा सही धारणा नहुँदा बन्न पुगेको थियो । मानिसले भूकम्प आउने , पानी पर्ने ,वादल लाग्ने वा प्रकृतिमा घट्ने अनेक घटनाहरुले गर्दा मान्छेले यो कसरी भयो ? जन्म , मृत्यु जस्ता घटनाहरु कसरी हुन्छन् ? मान्छे विरामी कसरी…
Read More
नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनमा दलाल पुँजीवादको प्रश्न

नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनमा दलाल पुँजीवादको प्रश्न

१) नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलनमा विदेशी दलालको प्रश्न ! रोग सही पहिचान भएन भने रोगीलाई उपचार लाग्दैन । राजनीतिमा पनि यो कुरो लागु हुन्छ । क्रान्ति सफल भएका मुलुकहरुमा कम्युनिष्ट पार्टीहरुले तत्कालीन समाजको सही पहिचान (वर्गविश्लेषण) गरेका र सोही अनुरुप क्रान्तिको स्वरुप निर्धारण गरी बल प्रयोगद्धारा (संघर्षका विविध रुपहरु) राज्यसत्ता हातमा लिन सकेका उदाहरण छन् । नेपालमा पनि सन् १९४९(२००६साल)मा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको पहिलो घोषणापत्रमा नेपाललाई सामन्ती र अर्ध–औपनिवेशिक मुलुक भनेर चित्रण गर्नु सही विश्लेषण थियो । तर रोग पहिचान हुँदैमा ईलाज सही ढंगले नहुन सक्तछ । बस्तुगत परिस्थिति अनुकुल हुँदा पनि पार्टीको आत्मगत परिस्थिति कमजोर भएकोले सन् १९५०(२००७ साल)को राजनीतिक…
Read More

प्रतिकूलतालाई पनि अनुकूलतामा बदलेर क्रान्तिको सही नेतृत्व गर्न सक्छौं:संयाेजक किरण

‘थुप्रै आन्दोलनहरु अगाडि बढाइयो । कम्युनिस्टहरुले थुप्रै थुप्रै किसान संघर्ष, जनसंघर्ष, वर्ग संघर्षहरु सञ्चालन गर्दै आए । झापा विद्रोह पनि महत्वपूर्ण परिघटना हो । दशवर्षको जनयुद्ध एक ऐतिहासिक परिघटना हो । ती आन्दोलनहरु गर्दै आउँदा आखिरमा हामीले जुन सफलताको आशा, अपेक्षा गरेका थियौं, महान जनयुद्धमा त्याग, वीरता र बलिदान प्रचुर मात्रामा भएका थिए । तर पनि आन्दोलन सफल हुन सकेन । यसमा चिन्ता, दुःख त लाग्छ । तर चिन्ता र दुःख मानेर मात्रै हुँदैन । यो क्रान्तिको इतिहास अत्यन्तै जटिल छ । क्रान्तिको बाटो बाङ्गो टिङ्गो हुन्छ । क्रान्ति सरल रेखामा जाँदैन । क्रान्ति र प्रतिक्रान्ति साथसाथै हिड्छन् । अनेकौं…
Read More