विचार

साम्राज्यवादी युगमा लेनिनवादको महत्व

साम्राज्यवादी युगमा लेनिनवादको महत्व

लेनिनसँग स्टालिन पनि करिब त्यति नै जोडिनुभएको छ, जति माक्र्ससँग एङ्गेल्स । रसियाली क्रान्तिको जीवन–मरणका प्रश्नमा उहाँहरू जोडिनुभएको छ । तर, यहाँ लेनिन–स्टालिनवाद नभएर लेनिनवाद नै किन भयो ? स्वयम् स्टालिनबाट सुनौँ, “लेनिनवादको व्याख्या गर्नुको अर्थ लेनिनका कृतिहरूमा भएका त्यस्ता विशिष्ट तथा नौला कुराहरूको व्याख्या गर्नु हो, जसलाई थपेर लेनिनले माक्र्सवादको भण्डारलाई समृद्ध पार्नुभएको छ र जुन स्वभावतः उहाँको नामसित जोडिएका छन् । यही अर्थमा मात्र म … लेनिनवादका आधारहरूबारे चर्चा गर्नेछु । “त्यसो भए, लेनिनवाद भनेको के हो त ?”“कोही के भन्दछन् भने लेनिनवाद भनेको रुसको विशिष्ट पारिस्थितिमा माक्र्सवादको प्रयोग हो । यस परिभाषामा अलिकति सत्य त छ र…
Read More
१५५औ लेनिन जयन्तीका सन्दर्भमा उहाँका दुई महत्वपूर्ण योगदानहरुको संक्षिप्त चर्चा

१५५औ लेनिन जयन्तीका सन्दर्भमा उहाँका दुई महत्वपूर्ण योगदानहरुको संक्षिप्त चर्चा

विश्वभर आजैकै दिन अप्रिल २२मा क्रान्तिकारी कम्युनिस्टहरुले लेनिनको १५५औ जन्मशताव्दी मनाइरहेका छन् । यसैक्रममा माकर्सवादको विकासमा लेनिनका अनेकौ महान योगदानहरुको चर्चा गर्ने सन्दर्भमा यहाँ उहाँका निम्न दुई महत्वपूर्ण योगदानहरुको चर्चा गरिएको छ ः १ अवसरवादीका विरुद्ध क्रान्तिकारी कार्यविधिको विकास र २ साम्राज्यवादबारे लेनिनको विश्लेषण१ अवसरवादीका विरुद्ध क्रान्तिकारी कार्यविधिको विकासशताब्दीयौँको मोडबाट साम्राज्यवादको उदयसँगै उपनिवेशहरूको बाँडफाँडका लागि साम्राज्यवादी शक्तिहरूद्वारा युद्धहरूलाई निम्ताउने काम गरियो । एउटा उदाहरणका रूपमा रसियन– जापनिज युद्धलाई लिन सकिन्छ । रसियन–जापनिज युद्ध किन भयो ? किनभने दुवै रसिया र जापानले उत्तर–चीन र कोरियामा रहेको मन्चुरियामाथि नियन्त्रण गर्न चाहन्थे । त्यही खालका युद्धहरू विश्वका विभिन्न भागमा उपनिवेशलाई हडप्ने र पुनः…
Read More
नयाँ बर्ष 2081 को शुभकामना

नयाँ बर्ष 2081 को शुभकामना

नेपाली दिदि बहिनी तथा दाजुभाईहरु बिक्रम संवत् 2080 लाई अतीत र इतिहासको पानामा पल्टाउदै हामी नयाँ बर्ष 2081को वर्तमानमा आई पुगेका छौं नयाँ बर्षको प्रारम्भमा हामी हाम्रा देशबासी र वाध्ताबश विदेशी भूमिमा रहनुभएका नेपाली दाजभाइ दिदी बहिनी हरूलाई संझेर सुख शान्ति तथा समुन्नतिको कामना गर्दछु। वर्ष बदलिँदा हाम्रो हर्ष पनि बढ्नु भित्ताको पात्रो फेरिएपछि जनजिवनमा स्तर बृद्धि पनि हुनु पर्दछ । तर चर्को नारा गहकिला आशा आश्वासन तथा अर्थहीन परिवर्तन वा रपान्तरणको प्रकृयाले नेपाली जनमानसलाई शान्त र सन्तुष्ट पानं सकेको छैन । चिन्ताको विषय हाम्रो यो हो प्यारो मातृभूमि नेपाल त्रिपक्षीय महाशक्तिहरुवीचको शिखर आभूषण को रुपमा रहेतापनि आफ्नै भू बनोट…
Read More
आवश्यकता राजनीतिक सम्मेलनको, हुँदैछ ब्यापारी जमघट

आवश्यकता राजनीतिक सम्मेलनको, हुँदैछ ब्यापारी जमघट

नेपालमा जानेर हो वा नजानेर बिचित्रका गतिबिधिहरु हुँदैआएका छन् । ०७९ मंसिर चारमा पछिल्लो संसदीय निर्वाचन भयो । सो निर्वाचनले माओवादी केन्द्रलाई सरकारमा जाने जनादेशनै दिएको थिएन । तर उ सरकारको नेतृत्वमा पुग्यो । त्यसपछि देशको सत्ता राजनीतिनै उल्टो बाटोमा हिँड्न थालेको छ । संसदमा नेकां पहिलो र एमाले दोश्रो पार्टी भएर के भयो र ? तेश्रो पार्टीले उनीहरुलाई फनफनी घुमाएकै छ । गत फागुन २१ गते तत्कालीन नौदलीय सत्ता गठबन्धन तोडेर नेपाली कांग्रेसलाई प्रतिपक्षमा पु¥याउने काम प्रधानमन्त्रिबाट भयो । तर नेपाली कांग्रेस अन्य साना पार्टीका नेताहरुको बिरोध गरेर आत्मतुष्टि लिइरहेको छ । फेरी नेपाली कांग्रेसका सभापति लगायतका नेताहरुको राति,…
Read More
जनयुद्धका कार्यभार पूरा गर्न क्रान्तिलाई माथि उठाऊँ

जनयुद्धका कार्यभार पूरा गर्न क्रान्तिलाई माथि उठाऊँ

महान् जनयुद्ध अलपत्रमा पारिएको १८ वर्ष भइसकेको छ । नेपाली जनताले लडेको महान् जनयुद्धका कार्यभार पूरा गर्न क्रान्तिलाई अझै माथि उठाउने कार्यभार आज मालेमावादी क्रान्तिकारीको काँधमा छ । देश र श्रमिक वर्गको मुक्तिका लागि अब कुनै पनि बहानामा अलमल गर्ने छूट क्रान्तिकारीहरूलाई छैन । असली क्रान्तिकारीहरूले अब जमेको हिउँ फोर्ने समय आएको छ । आज सम्पूर्ण न्यायप्रेमी जनसमुदाय, श्रमिक वर्ग र क्रान्तिकारी मालेमावादी शक्तिहरू २९ औँ जनयुद्ध दिवस मनाइरहेका छन् । नेपालको जनयुद्ध नेपाली जनताले मालेमावादी दर्शनमा आधारित रहेर आफ्नो वर्गको मुक्तिका लागि लडेको महान् वर्गयुद्ध हो । जनयुद्धको उद्देश्य पूरा नहोउन्जेल अर्थात् नेपालबाट सामन्तवादका अवशेषहरू, दलाल पुँजीवादी संसद्वाद, साम्राज्यवाद,…
Read More
देशभक्त र वामपन्थी बीचको एकता, तर कसरी ?

देशभक्त र वामपन्थी बीचको एकता, तर कसरी ?

नेपालमा बेलाबखत बिचित्रका राजनीतिक घटनाक्रम देख्ने गरिन्छ भने र बिचित्रका भनाईहरु पनि सुन्न पाइन्छ । विदेशभक्तहरुले देशभक्तिको कुरा गरेको र दक्षिणपन्थीहरुले बामपन्थीको कुरा गरेको देखिनु आफैमा आश्चर्यको बिषय हो । ‘२४ औँ जेल ब्रेक स्मृति दिवस’का अवसरमा गत शनिबार काठमाडौंमा आयोजित एक कार्यक्रमलाई सम्बोधनगर्दै माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष तथा देशका कार्यकारी प्रमुख प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले सम्पूर्ण देशभक्त र वामपन्थी शक्ति एक ठाउँमा उभिनुपर्ने अवस्था आएको बताउनु भएको थियो । खासरुपमा देशको समसामयिक राजनीतिक अवस्थालेगर्दा उहाँको ठम्याइ सही हो । तर दाहाललाई नै देशभक्त र बामपन्थी नेता मान्ने कि नमान्ने भन्ने बिषयमा बिवादहरु रहेका छन् । पछिल्ला दिनमा कतिपयले देशभक्त र बामपन्थीहरको…
Read More
‘वर्गीय श्रमिक महिलाहरुको एक्यवद्धता आजको आवस्यकता हो’

‘वर्गीय श्रमिक महिलाहरुको एक्यवद्धता आजको आवस्यकता हो’

1857 March 8 मा अमेरिकाको सुती कपडा उधोग कामगर्ने श्रमिक महिलाहरु कामगर्ने घण्टा कम गराउँने समान कामको समान पारिश्रमिकको माग सहित आन्दोलनमा उत्रिए त्यसपश्चात श्रमिकहरु एकताबद्ध हुनथाले र श्रमिकवर्गका हकहित र अधिकार सुनिस्चितताको मागसहित आन्दोलन सुरुगर्न थाले । लेखक : इन्दिरा अधिकारी १९१० मा फिल्याण्डमा पहिलोपटक निर्वाचित तीन महिलासहित १७ देशका प्रतिनिधिहरु लगभग सयजना क्रान्तिकारी समाजवादी महिलाहरु विच अन्तरास्ट्रिय महिला सम्मेलन आयोजना गरियो । त्यही सम्मेलनमा समानताका पक्षपाती विच एक्यवद्धता दिवसको रुपमा ८ मार्चलाई अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवशको रुपमा मनाउन विश्व क्रान्तिकारी आन्दोलनका नेता क्लारा जेट्किन र रोजा लग्जेम्बर्गद्वारा राखिएको प्रस्ताव एकमतले पारित भयो र १९११ देखि विश्वभर महिला हकहित र…
Read More
‘महापतन’ सारमा विप्लवको पनि पतन

‘महापतन’ सारमा विप्लवको पनि पतन

विषयप्रवेश ‘महापतन’ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका महासचिव नेत्रविक्रम चन्द ‘विप्लव’ लिखित पुस्तकको नाम हो । नेपालीमा प्रायः सकारात्मक कुराका लागि मात्रै ‘महान्’ को प्रयोग गर्ने गरिन्छ, तर, यहाँ यसको प्रयोग नकारात्मक अर्थमा गरिएको छ । अङ्ग्रेजीमा भने ‘ग्रेट’ लाई सकारात्मक नकारात्मक दुवैमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ । शीर्षकले पनि पुस्तकप्रति जिज्ञासा उत्पन्न गरेको छ र पुस्तक विचारकेन्द्रित रहेको हुनुपर्छ भनेर बुझ्न सकिन्छ । यो पुस्तकको प्रचारमा जुटेका पत्रपत्रिका तथा अनलाइनहरूले चाहिं वैचारिक पक्षलाई भन्दा रामबहादुर थापा ‘बादल’ र पम्फा भुसाल ‘विद्युत’ को सन्दर्भलाई बढी महत्त्व दिएका छन् । हिजो प्रचण्ड-बाबुरामले क्रान्ति गर्छौँ भनेर जनयुद्धको थालनी गरे, त्यत्रो बलिदान गराए, जसका विरुद्ध लडे…
Read More
किन, कसले र कसरी मनाउन थालिएको थियो अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस ?

किन, कसले र कसरी मनाउन थालिएको थियो अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस ?

क्लारा जेट्किन जसले अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवसको जग बसालिन् !क्लारा जेटकिनको संक्षिप्त जीवनकाल र उनका कार्य क्लारा जेट्किन मार्क्सवादी चिन्तक, सिद्धान्तकार र समाजवादी अग्रणी महिला नेतृ थिइन्। उनले सदैव महिला अधिकारको वकालत गरिन्। क्लारा जर्मन र अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक आन्दोलनकी र त्यसमा पनि संघर्षशील महिला श्रमिक आन्दोलनकी एक प्रमुख व्यक्तित्व थिइन्। उनी अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवसको शुरूवात गराउने विश्वप्रसिद्ध महिला नेतृ हुन्। क्लाराको जन्म १५ जुलाई १८५७ मा जर्मनीको सेक्सोनी प्रान्तमा भएको थियो। उनका पिता गोटफ्राइड आइजनर स्कूलका शिक्षक थिए। उनकी आमा जोसफिन विटाले शिक्षित महिला थिइन्। क्लाराले आफ्नो पढाइ सन् १८७२ बाट 'लीपजिंग टीचर्स कलेज फर वोमिन्स' बाट शुरू गरेकी थिइन्। स्कूलकै…
Read More
भ्यागुतो, सर्प र प्रचण्ड

भ्यागुतो, सर्प र प्रचण्ड

भेषराज भुसाल प्रचण्ड एउटा चतुर खेलाडी अवश्य हुन् । उनले आँट नगरेको भए त्यतिबेलै त्यही समयमा जनयुद्धको सुरुआत हुन्थ्यो वा हुँदैनथ्यो यो पनि विचारणीय प्रश्न छ । जब महान् जनयुद्धले उच्चता प्राप्त गर्दै गयो देशको करिब ८० प्रतिशत भूभागमा जनसत्ताको नियन्त्रण हुँदै गयो । नेपालको इतिहासमा जनता सत्ता सञ्चालक बन्न पुगे तब तत्कालीन शाहीसत्ता राज्यको सम्पूर्ण शक्तिसहित विदेशी साम्राज्यवादी शक्तिलाई समेत साथमा लिएर दमनमा उत्रियो र क्रान्तिकारीहरूलाई आतङ्ककारीको बिल्ला लगायो । जनता, कार्यकर्ता, जनमुक्ति सेनाले बलिदानका उच्च कीर्तिमान कायम गरिसकेका थिए । केही केन्द्रीय सदस्यहरूले समेत बलिदानका कोटा चुक्ता गरिसकेका थिए । प्रचण्डलगायत सबै नेताहरूको टाउकाको मूल्य तोकिएको थियो ।…
Read More