विचार

जेन्जी आन्दोलनपछि नेपालको भविष्य

जेन्जी आन्दोलनपछि नेपालको भविष्य

–नरेन्द्रबहादुर थापानेपालको भ्रष्ट दलाल सरकारको नेतृत्व र संरक्षणमा भइरहेको अन्याय ,अत्याचार , भ्रष्टाचार , तस्करीले नेपाली जनताको अवस्था आक्रान्त बनेको र त्यसको चौतर्फी बिरोध भइरहेको अवस्थामा सरकारले सामाजिक संजालमाथि प्रतिबन्ध लगायो । सरकारको नेतृत्वमा भएको त्यही भ्रष्टाचार लगायत सामाजिक संजालमाथि लगाएको प्रतिवन्धको विरुद्धमा भदौ २३ गते जेन्(जी पुस्ताको नेतृत्वमा भएको शान्तिपूर्ण विरोध प्रदर्शनमा राज्यको तर्फबाट अनावश्यक प्रहरी हतक्षेप गरी एकाएक नरसंहार हुने गरी गोली वर्षाइयो । यस नरसंहारको घटनामा घटना स्थल मै कम्तीमा १९ जना कलिला युवाहरूको ज्यान गयो । अहिलेसम्म ३४ युवाहरूको मृत्यु भैसकेको छ र सयौँ घाइते युवाहरू उपचारार्थ अस्पतालको बेडमा रहेका छन् ।उक्त आन्दोलनमा गोलीको प्रवाह नगरी…
Read More
अबको लडाई : पश्चगमन कि अग्रगमन ?

अबको लडाई : पश्चगमन कि अग्रगमन ?

लेखक : सन्तबहादुर नेपाली सरकारले समाजिक सञ्जालमाथि लगाएको प्रतिबन्धलाई खोल्ने र भ्रष्टाचारको अन्त गर्ने माग राखेर जेन जी पुस्ताले यही २३ गते राखेको संघर्षको कार्यक्रम शान्तिपूर्ण हुने भनिए पनि अन्ततः उग्र विनास तर्फ अगाडि बढिरहेको छ । यो विनासको क्रम कहाँ पुगेर विश्राम लिने हो ? त्यो अनिश्चित छ । किनकि प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीहरुले राजीनामा दिएपछि सरकार विघटन भएको छ र नयाँ सरकार बनेको छैन । यो शुन्य समयमा सेनाले सुरक्षा दिने भनेर भनिए तापनि सेनाको पकड सबैतिर छैन । स्वयं जेन जीको बीचमा अराजक तत्वहरु प्रवेश गरिसकेका छन् । यतिबेला सार्वजनिक तथा निजी सम्पत्तिको भरपर्दो सुरक्षा गर्ने निकाय नभएको…
Read More
महिला, पितृसत्ता र संस्कृति

महिला, पितृसत्ता र संस्कृति

लेखक : गौरी देवकोटा विषय परिचय:हामीले अपनाउँदै आएका संस्कृति, महिला र पितृसत्ता एक अर्कामा अन्तरसम्बन्धित विषयहरू हुन् । संस्कृतिसँग महिलाहरू प्रत्यक्ष जोडिएका हुन्छन् भने पितृसत्ताबाट महिला नै बढी पीडित भएको पाइन्छ । जीवन जिउने क्रममा अपनाइएका गतिविधिहरू संस्कार र संस्कृतिको रूपमा स्थापित हुँदै जान्छ । संस्कृति निर्माणमा परिवार, समाज, राज्य व्यवस्था र आर्थिक अवस्थाको भूमिका महत्त्वपूर्ण रहन्छ । हरेक जाति, क्षेत्र, वर्ग र समुदायमा आ-आफ्नै पहिचान, क्षमता र मान्यता अनुरुपको संस्कृति स्थापित भएको हुन्छ । एक जातिको संस्कृति अर्को जातिसँग नमिल्न सक्छ त्यस्तै गरेर फरक फरक भूगोलको संस्कृति पनि फरकफरक नै हुन्छ तर समग्रमा नेपालमा स्थापित संस्कृतिलाई पितृसत्तात्मक सोच र…
Read More
सन्दर्भ –तीजको

सन्दर्भ –तीजको

लेखक-सूर्या थापा तीज हिन्दु महिलाहरुले परापूर्व कालदेखि मनाउँदै आएको हो । यो चलन सामन्ती संस्कृतीको उपज हो । यो चाड धार्मिक परम्परा, चिन्तन र आदर्शवादी चरित्रकबाट प्रेरित छ । यसमा नैतिकता,दर्शन,कला, शिक्षा र साहित्यलाई भौतिक आधारबाट अलग्याएर हेरिएको पाइन्छ ।सामन्तवादी व्यवस्थामा सम्पन्न वर्गले विपन्न वर्गमाथि हैकम चलाउने आफ्नो प्रभुत्व जमाएर बसेको हुन्छ ।उसले जे बोल्छ,विपन्न वर्गले दासको रुपमा उसको बोली ईश्वरको बोली मान्ने गर्छन् । जसरी सामन्तको नाइके राजालाई विष्णुको अवतारको रुपमा मान्ने चलन हुन्छ । समाजमा यस्तो पारम्परिक चिन्तनले जरा गाडेको छ । यो पहिलो विषेशता हो भने दोस्रो विशेषता सामन्ती संस्कृतिको पुराण (रामायण,महाभारत, मनुस्मृति आदि ग्रन्थहरु ) अगाडि…
Read More
भ्रष्टाचार विरुद्ध जनपरिचालन अभियानको आवश्यकता र महत्व

भ्रष्टाचार विरुद्ध जनपरिचालन अभियानको आवश्यकता र महत्व

लेखक -लालबहादुर जाग्री क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पार्टीले भ्रष्टाचार विरुद्ध १ वर्षे जनपरिचालन अभियान सञ्चालन गर्न गइरहेको रहेछ । नेपालका राजनीतिक इतिहासमा विभिन्न पार्टीहरुले भ्रष्टाचारका विरुद्ध कार्यक्रम सञ्चालन गरे पनि १ वर्ष लामो जनता सहितलाई भ्रष्टाचार विरुद्धको अभियानमा परिचालन गर्न खोजेको यो पहिलो अभियान हो । यसको आवश्यकता किन परेको छ यस्ता अभियानको महत्व कति हुन्छ ? भन्ने बारे केही चर्चा गर्न गइरहेको छु ।भ्रष्टाचार शब्दको अर्थ एव परिभाषा के हो ? नेपाली बृहत् शब्दकोशमा ‘भ्रष्ट’ लाई कहीँबाट फ्यात्त खसेको, च्युत भएको, गिरेको आचरण र अनुशासनबाट तल झरेको, दुश्चरित्र अपवित्र, दूषित वा बिग्रेको, विनाश भएको आदिका रूपमा अथ्र्याइएको छ । ‘भ्रष्टाचरण’ ले…
Read More
लिपुलेक विवादको सन्दर्भ

लिपुलेक विवादको सन्दर्भ

२०२५ अगष्ट १९ तारिखका दिन चिनीयाँ विदेश मन्त्री वाङ यीले भारत भ्रमणका क्रममा आफ्ना समकक्षी भारतीय विदेशमन्त्री यस जयशंकरसित गरिएको सम्झौतामा लिपुलेकको नाका भएर व्यापार गर्ने बताइएको छ । सो कुरा वाङ यी र यस जयशंकरका बीचमा भेट वार्ता पछि भारतीय सञ्चार माध्यमहरुले प्रकाशमा ल्याएका छन् ।सो कुरा प्रकाशमा आएपछि नेपाल सरकारले त्यो क्षेत्र आफ्नो भूमि भएको पुरानो अडान दोहो¥याएर प्रेस वक्तव्य जारी गरेको छ । त्यस वक्तव्यको प्रतिक्रियामा भारत सरकारले इतिहास सम्बद्ध नभएको र जायज पनि नभएको ,१९५४देखि नै भारत र चीनले त्यस नाकाबाट व्यापार गर्दै आएको प्रतिक्रिया जनाएको छ ।प्रतिक्रियामा उसले कुटनैतिक तवरबाट रचनात्मक ढंगले विवाद समाधानको पक्षमा…
Read More
महिनावारी र सुत्केरीको सन्दर्भमा

महिनावारी र सुत्केरीको सन्दर्भमा

लेखक : मनु विक हाम्रो समाजले परम्परागत रुपमा महिनावारी र सुत्ेकरी हुनु भनेको अछुत हुनु हो भन्ने जसरी व्यवहार गर्दै आएको छ । महिलाहरुले नै त्यो नियमलाई मान्दै आएका छन् । महिलाहरुले महिलाहरुलाई नै जस्तैःआमाहरुले छोरी,बुहारीलाई घरका अरु महिला सदस्यहरुलाई महिनावारी हुँदा र सुत्केरी अवस्थामा के गर्न हुने के गर्न नहुनै भन्दै सिकाउने गर्दछन् । जस्तै छोरी पहिलो चोटी महिनावारी भएपछि लुकाउने गर्दछन् । आमाले नै छोरीहरुलाई महिनावारी बार्नु पर्दछ नत्र पाप लाग्दछ भनेर सिकाउँदछन् । आमाहरुले सिकाएको छोरीहरुले बुहारीहरुले सिक्ने र सोही अनुसार गर्ने गर्दछन् । महिलाहरुलाई महिनावारी र सुत्केरी भएको अवस्थामा देउता रिसाउने, पाप लाग्ने,मन्दिर जान पूजापाठ गर्न…
Read More
साम्यवाद : मानव समस्याहरूको अन्तिम समाधान

साम्यवाद : मानव समस्याहरूको अन्तिम समाधान

लेखक– हेमन्तप्रकाश ओली ‘सुदर्शन’ ‘साम्यवाद भनेको इतिहासको रहस्य समाधान हो र यसले आफ्नो समाधान आफै खोज्दछ’—कार्ल माक्र्स, ‘१८४४ का आर्थिक तथा दार्शनिक पाण्डुलिपिहरू’ प्रगति प्रकाशन मास्कोको सातौँ अङ्ग्रेजी मुद्रण १९८२, पृ. ९० । १) कार्ल माक्र्स र फ्रेडरिक एङ्गेल्सको नेतृत्वमा सन् १८४८ मा साम्यवादी दलको घोषणापत्र जारी गरिएको थियो । पुँजीवादको विकल्पमा वैज्ञानिक समाजवादको सङ्क्रमणकालीन व्यवस्थाबाट विश्व–साम्यवाद प्राप्त गर्ने बलियो आधार भएको रूपरेखा उहाँहरूले खिच्नुभयो । माक्र्सकै शब्दमा ‘यो साम्यवाद पूर्ण रूपले प्रकृतिवादमा विकसित भएर मानवतावाद बराबर हुनेछ र पूर्ण रूपमा मानवतावाद विकसित भएर प्रकृतिवाद बराबर हुनेछ’— (उही) । अतः माक्र्स र एङ्गेल्सले दर्शनशास्त्रमा द्वन्द्वात्मक तथा ऐतिहासिक भौतिकवाद, राजनीतिक अर्थशास्त्रमा…
Read More
इम्बोइस्ड् नम्बर प्लेट, भ्रष्टाचार र राष्ट्रिय स्वाधीनताको प्रश्न

इम्बोइस्ड् नम्बर प्लेट, भ्रष्टाचार र राष्ट्रिय स्वाधीनताको प्रश्न

लेखकः रामबहादुर बुढा आधुनिक प्रविधिको प्रयोगमार्फत् सवारीको नियमन गर्ने प्रणाली नै इम्बोस्ड नम्बर प्लेट हो । धातुको प्लेटमा यान्त्रिक माध्यममार्फत् अक्षर र अंक राख्ने काम नै इम्बोस्ड नम्बर प्लेटको जडान हो । अंग्रेजी भाषाको भ्mदयष्कभम शब्दको अर्थ सतह भन्दा माथि उठेको भन्ने हुन्छ । सवारी साधनको नम्बर लेखिने प्लेटको सतहभन्दा अक्षरको सतह माथि उठेकाले इम्बोस्ड नम्बर प्लेट भनिएको हो । इम्बोस्ड नम्बर प्लेट अहिले सवारीसाधनमा प्रचलनमा रहेकोभन्दा फरक स्वरूपमा अक्षर र अंक प्लेटको सतहभन्दा माथि उठेको हुन्छ । सरकारले इम्बोस्ड भनिने यस्तो नम्बरप्लेट आधुनिक र सुरक्षित हुन्छ भनेको छ । इम्बोस्ड नम्बरप्लेटमा ‘रेडियो फ्रिक्वेन्सी आइडेन्टिफिकेसन नम्बर’ राखिएको हुन्छ । यसले…
Read More
बरु आफूलाई सुधारौं !

बरु आफूलाई सुधारौं !

लेखक : सन्तबहादुर नेपाली अहिले एउटा समाचार निकै चर्चामा छ । त्यो हो–“विश्वको सबैभन्दा मूर्ख मतदाता नेपालमा छन् । जसले देश लिलाम गर्ने, भ्रष्टाचार र घुसपैठ गर्ने नेतालाई भोट दिन्छन् ।” यूरोपियन टाइम्समा छापिएको यो वाक्यांश त्यसमा भनिएको छः “यूरोपियन कमिशनका बाह्रौं अध्यक्ष जिन क्लाउड जिंगरको तस्वीर सँगै फैलिरहेको छ ।” यो वाक्यांश “२०७९ साल भदौमा ३० गते राजधानी डेली डटकममा डा. देवीप्रसाद आचार्यले” र “२०८० असोज १२ गते कर्पोरेट नेपाल डटकममा कुमार दाहाल ले पनि” त्यो वाक्यांश उल्लेख गरेर एउटा लेख लेखेको उल्लेख गरिएको छ ।फेसबुकमा कतिपय समाचारहरु फेक पनि हुन्छन् । तर यो क्लीपमा स्रोतहरु खुलाएर भनिएको हुनाले…
Read More