विचार

मानव समाजको विकासक्रम

मानव समाजको विकासक्रम

१.आदिम साम्यवादी व्यवस्थायो व्यवस्थालाई जंगलीयुग पनि भनिन्थ्यो । मानिसहरु जंगलमा बस्थे । कन्दमूल र काँचो मासु खान्थे । सामुहिक रुपमा शिकार खेल्थे, सामुहिक रुपमा बसोबास गर्दथे । तेरो मेरो भन्ने केही थिएन । मान्छे मान्छेबीच समानता थियो । उचनीच भन्ने थिएन । सामाजिक स्वरुप सामुदायिक थियो । समुदायमा फलफुल कन्दमूल र शिकारको खोजी गर्नु उनीहरुको मुख्य काम थियो । सामाजिक सम्बन्ध मातृ सत्तात्मक थियो । यौन स्वतन्त्रता समाज थियो । यो व्यवस्था दशौं हजार वर्षसम्म अस्तित्वमा रह्यो । लामो समयसम्म समुदायमा, ढुंगा, काठ, जनावरका सिंङ र हाडबाट बन्चरो, छुरी, भाला, बल्छी आदि बनाउँथे । पछि औजारहरुमा राम्रो रुप दिएर धनुष…
Read More
चे ग्वेभाराको विद्रोही जीवन

चे ग्वेभाराको विद्रोही जीवन

चे ग्वेभारा विश्व विख्यात गोरिल्ला योद्दा हुन् । उनी संसारभरिका शोषितपीडित वर्गका लागि महान प्रेरणाका स्रोत हुन् । उनको नाम लिँदा पनि जनताका दुष्मनहरूको मुटु काँप्दछ । उनी एक महान अन्तरराष्ट्रवादी हुन् । उनले अर्जेन्टिनामा जन्मिएर क्युबाको क्रान्तिलाई सफल बनाएर बोलिभियामा लड्दा लड्दै ज्यान गुमाएका थिए । चेको जन्म १४ जुन १९२८ मा पिता अर्नेस्टो ग्वेभारा लिन्च र माता सेलिया डेला सेर्नाको कोखबाट अर्जेन्टिनाको रोजारियामा भएको थियो । चे सानै देखि चिकित्सक बन्ने आकांक्षा बोकेका थिए । उनी अध्ययनका क्रममा चिकित्सक बने । समाजमा व्याप्त रोग,भोक,अन्याय ,अत्याचार देखेर उनी चिकित्सक पेशामा सीमित हुन सकेनन् । स्वास्थ्य सेवामा लागेर भन्दा अन्यायका…
Read More
बजारलाई बुझौं

बजारलाई बुझौं

अहिले बजारीकरणको बढवा भएको समय हो । बजारीकारणले आफ्नो नाफा कमाउने तरिका जानेको हुन्छ । नाफा विना बजार टिक्न सक्दैन । अहिले जे कुराको पनि बजारीकरण भैरहेको छ । बजारमा राम्रोसंग बिक्री हुन नसक्दा बजारले सबैकुराको विज्ञापन गर्दछ विज्ञापनमा भर परेर समानहरु धेरै बिक्री गर्ने चलनको विकास भएको छ । बजारको विकास वस्तु विनिमयको शुरुवातसंगै भएको हो । पूँजीवाद बजारविना विस्तार हुन सक्दैन ।पूँजीवाद बजारमा टिकेको छ । समानको अत्यधिक उत्पादनले बजारको माग गर्दछ । बजार नभएमा उत्पादनको कुनै काम हुँदैन । बजारले यातायातको पनि माग गर्दछ । यातायात सेवा सुविधाको विकास पनि बजारले नै गराएको हुन्छ । बजारको लागि…
Read More
पूर्व बहुमत पार्टी मै छ : सहसंयाेजक सन्तबहादुर नेपाली

पूर्व बहुमत पार्टी मै छ : सहसंयाेजक सन्तबहादुर नेपाली

नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनमा कम्युनिस्ट पार्टीहरु फुट्दै आएको तितो यथार्थ हाम्रो सामु छ । पार्टीहरु जुटेको सुन्दा जति कर्णप्रिय हुने गर्छ फुटेको कुरालाई सुनेर कुनै पनि वामपन्थी चिन्तन भएको व्यक्ति प्रसन्न हुने गर्दैन । तर कम्युनिष्ट विरोधीहरु कम्युनिस्ट पार्टीमा फुटको खबर सुनेर खुशी व्यक्त गरेको पाइन्छ । नेपालमा आम कम्युनिस्ट समर्थक जनता कम्युनिस्टहरु एउटै पार्टी बनाएर जानुपर्छ भन्ने मान्यता राख्छन् । तर कम्युनिस्ट पार्टीहरु फुटिरहन्छन् । किन फुट्छन् पार्टीहरु ? यसबारेमा गहन अध्ययन र विश्लेषण हुनु जरुरी छ । तर यो सानो लेखमा हाम्रो विगत र वर्तमानको सन्दर्भमा हाम्रो पार्टी फुटको प्रसंग मात्र चर्चा गरिनेछ । पार्टी फुटलाई हामीले सापेक्षित रुपमा…
Read More
भारतमा नेपालीका समस्या र संगठनको एकीकरण अभियान ।

भारतमा नेपालीका समस्या र संगठनको एकीकरण अभियान ।

भारतमा काम गर्ने नेपालीहरुका अनेकौं समस्याहरु छन् । आधारकार्ड नभइकन व्यवहार नचल्ने समस्याले गर्दा नेपालीहरु भारतमा पीडित छन् ।नेपालबाट भारतमा रोजगारी,मजदुरी गर्न जाने प्रायः १८ वर्ष माथिका हुन्छन् । तर भारतमा १८ वर्ष माथिकालाई आधार कार्ड दिदैन । २०२३ बाट १८ वर्षको उमेर हद बनाए पछि नेपालीहरूलाई धेरै दुख भएकोछ । बैंक खाता खोल्न, ग्याँस सिलिण्डर बुक गर्न ,कुनै सिमकार्ड लिन, रेलकोटिकट लिन आधार कार्ड खोज्दछ । यस सम्बन्धमा हाम्रो मुख्य माग के हो भने आधार कार्ड बिना नेपाली नागरिकताबाट नै माथि उल्लेखित काम व्यवहार चल्नु पर्दछ । यदि नेपाली नागरिकताबाट दैनिक त्यसप्रकारको काम व्यवहार चल्ने हो भने भारतमा बस्ने…
Read More
द्वन्दात्मक भौतिकवाद

द्वन्दात्मक भौतिकवाद

मानिसहरु एउटै समाजमा बस्दछन् तर जीवन र जगतलाई हेर्ने र बुझ्ने दृष्टिकोण फरक फरक हुन्छन् । मानिसहरुको सोंच दुईवटा दर्शनबाट प्रभावित भएको हुन्छ । जसले चेतना प्रथम पदार्थ गौण अर्थात चेतनाबाट पदार्थको उत्पत्ति भएको मान्यता राख्दछ त्यो आदर्शवादी दर्शन हो । जसले पदार्थ प्रधान चेतना गौण अर्थात् पदार्थबाट चेतनाको उत्पत्ति भएको भन्ने मान्यता राख्दछ । त्यो भौतिकवादी दर्शन हो । आदर्शवादी दर्शनले ईश्वरलाई विश्वास, गर्दछ, भौतिकवादी दर्शनले प्रकृति र वस्तुलाई विश्वास गर्दछ । भौतिकवादले भौतिक जगतभन्दा अलग कुनै अलौकिक शक्तिमा विश्वास गर्दैन । प्राचीनकालमा चार्वाक जस्ता भौतिकवादी दार्शनिकले भौतिक जगतभन्दा अलग कुनै अलौकिक शक्तिको विश्वास गर्दैनथे । चार्वाकका अनुसार पृथ्वी,…
Read More
सरकार परिवर्तन, संविधान संशोधन र कम्युनिस्ट आन्दोलन

सरकार परिवर्तन, संविधान संशोधन र कम्युनिस्ट आन्दोलन

भर्खरै प्रचण्ड नेतृत्वको सरकार परिवर्तन भएर ओली नेतृत्वको सरकार आएको छ । संसदीय व्यवस्थामा सरकार बन्ने र विघटन हुने, सरकार गठन र विघटनका लागि अनेकौं चलखेल, षडयन्त्र, एकले अर्काको खुट्टा तानातान, समीकरण बन्ने र भत्कने जस्ता गतिविधि भइरहन्छन् । यी संसदीय व्यवस्थाका विशेषता नै हुन् । नेपालमा सरकार परिवर्तनको खेल चलिरहेकै थियो । गठबन्धन बन्ने र विघटन हुने क्रम चलिरहेकै थियो । सरकार गठन–विघटनबाट जनताको कष्ठपूर्ण जीवनमा कतै सुधार नहुने, देशको राष्ट्रिय स्वाभीमान, राष्ट्रिय स्वाधीनता, राष्ट्रिय अखण्डतामा त्यसबाट कुनै योगदान पनि नपुग्ने आएकाले हाम्रो जस्तो आमूल परिवर्तनमा विश्वासस राख्ने क्रान्तिकारी पार्टीले ती सबै प्रति खास महत्व दिंदैन थियो । तर…
Read More
कमरेड कञ्चनको वक्तव्यको सन्दर्भमा

कमरेड कञ्चनको वक्तव्यको सन्दर्भमा

क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी, नेपालका सहसंयोजक क. कंचनले २०८१ श्रावण १ गते एक प्रेस वक्तव्य जारी गरेर “आजैका मितिबाट एकता प्रक्रिया असफल भएको घोषणा गर्न बाध्य भएको” बताउनु भएको छ । यसै वर्षको प्रारम्भमा वैशाख १९ गते क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी र नेकपा (मशाल) बीच पार्टी एकता भएको थियो । २०८० वैशाख १७ गते क्रान्तिकारी माओवादी र बहुमतबीच एकता भई क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी बनेको थियो । मशालसित पार्टी एकता गरेको ७५ दिन र क्रान्तिकारी माओवादीसित गरेको ४४० दिनमा “पार्टी एकता असफल” किन भयो ? यो कुरा अहिले पार्टीभित्र मात्र होइन, बाहिर पनि एउटा चिन्ताको विषय बनेको छ । के नेपालका कम्युनिस्टहरु फुट…
Read More
कम्युनिस्ट क्रान्तिकारीहरुको एकता र ऐतिहासिक एकता महाधिवेशन

कम्युनिस्ट क्रान्तिकारीहरुको एकता र ऐतिहासिक एकता महाधिवेशन

नेपालमा कम्युनिस्ट पार्टी स्थापना भएको करिव ८ दशक पूरा हुँदैछ । यस अवधिमा जनसंघर्ष र वर्गसंघर्षका क्रान्तिकारी गतिविधिहरु कम्युनिस्ट पार्टीको नेतृत्व भएका छन् । यस दौरान पार्टीभित्रको अन्तरसंघर्ष र वर्ग संघर्षले थुप्रै आरोह र अवरोह पार ग¥यो । वर्गसंघर्षले सशस्त्र संघर्षको उच्चतम रुप पनि लियो । वर्गसंघर्षले निर्णयात्मक अवस्था पैदा गरे पनि पटकपटक भएका सम्झौता झै ऐतिहासिक जनयुद्धमा पनि मूल नेतृत्वको षडयन्त्रकारी र आत्मसमर्पणको भूमिकाले जनयुद्ध सम्झौतामा नै टुंगिन पुग्यो । समय मै मूल नेतृत्वको अवसरवादी, आत्मसमर्पणवादी प्रवृत्ति बुझ्न नसक्दा क्रान्ति प्रति ठूला गद्दारी र विश्वासघात भयो । पार्टी स्थापनाकालदेखि छिटै (२००८ साल) नै क्रान्तिकारी धारा र संशोधनवादी दक्षिणपन्थी अवसरवादी…
Read More
इन्डो पश्चिमा विदेश नीति र ओली सरकारको भबिश्य

इन्डो पश्चिमा विदेश नीति र ओली सरकारको भबिश्य

प्रतिनिधिसभाको बैठकबाट हिजो साउन छगते प्रधानमन्त्रि केपी ओलीले बिश्वासको मत प्राप्त गर्नुभएको छ । उहाँप्रति बिश्वासको मतका साथसाथै अबिश्वासको वाताबरण पनि बन्दैगएको देखिन्छ । खासगरी नेकां, एमाले र माओवादी केन्द्रलगायतका संसदवादी पार्टीहरुको कुनै निश्चित बिचार पनि नभएको, देशभक्ति पनि नभएको र देशमा कसरी विकास र परिवर्तनको क्रमलाई अगाडि बढाउनेभन्ने कुनै दृढता र नविन स्पष्ट शोच पनि नभएका कारण ओलीले बिश्वासको मत पाउनु र नपाउनुको नेपाल र नेपालीका लागि कुनै अर्थ छैन । ०६२ मा दिल्लीमा भएको १२ बुँदे सहमतिपछि बाटै नेपालमा इन्डो पश्चिमा शक्तिले काम गरिरहेको छ । ०६३ पछिका नेपालका सरकारहरुले उक्त शक्तिको नेपाल नीतिको कार्यान्वयन गरिरहेको देखिन्छ ।…
Read More