गाउँको अनुभुती= प्रकाश दाहाल
जीवनमा धेरै ठाउँ घुम्ने अवसर पाएँ। अहिलेसम्म नेपालको ५० भन्दा बढी जिल्ला घुमिसकेको छु। तीमध्ये केही जिल्ला विकासका हिसाबले निकै अगाडि बढिसकेका छन् भने केही अझै पनि पछाडि परेका छन्। ती सबै ठाउँसँग तुलना गर्दा मेरो गाउँ चौंरीदेउराली प्राकृतिक सौन्दर्य, शान्त वातावरण र बसोबासका लागि अत्यन्त उपयुक्त गाउँपालिका हो। यहाँको भूगोल, हरियाली र स्वच्छ वातावरण साँच्चै लोभलाग्दो छ।
तर आज यही सुन्दर गाउँ छोडेर जानेहरूको लर्को देख्दा मन निकै दुःखी हुन्छ। पहिले सीमित समस्या वा व्यक्तिगत कारणले केही मानिस मात्र गाउँ छोड्थे, तर पछिल्लो समय गाउँ छोड्नु धेरैको बाध्यता बनेको देखिन्छ। गाउँमा घर छन्, तर घरमा बस्ने मानिस छैनन्। समाजमा घुलमिल भएर बाँच्ने हाम्रो संस्कृतिमा यो अवस्था अत्यन्त पीडादायी छ।
मेरो बुझाइमा, यदि चौंरीदेउराली गाउँपालिकाले बसाइँसराइ रोक्न ठोस योजना र प्रभावकारी पहल गर्ने हो भने, केही हदसम्म यसलाई रोक्न अवश्य सकिन्छ।
धेरैजसो अभिभावकले “बच्चाको भविष्य राम्रो बनाउने” उद्देश्यले गाउँ छोड्छन्। केही युवाहरू आफ्नै भविष्यको खोजीमा सहरतिर लाग्छन्। तर उनीहरू गाउँ छोड्दा गाउँमै बसेर केही गर्न चाहनेहरू पनि एक्लिँदै गएका छन्। यदि गाउँकै विद्यालयको शैक्षिक स्तर बलियो बनाइयो भने, आफ्ना छोराछोरी पढाउनका लागि काठमाडौं वा अन्य सहर धाउनुपर्ने बाध्यता धेरै हदसम्म कम हुन सक्छ। सहरमा महँगो कोठाभाडा तिर्ने, ऋण गरेर पढाउने अवस्था पनि घट्न सक्छ।
त्यसैगरी, रोजगारीको खोजीमा काठमाडौं पुगेर मासिक १०–१५ हजार रुपैयाँ कमाउनुपर्ने युवाहरूलाई यदि गाउँमै आधुनिक कृषि, पशुपालन, उद्यम वा अन्य स्वरोजगारका अवसर सिर्जना गरेर “हामी तपाईंको साथमा छौं” भन्ने वातावरण पालिकाले बनाइदिने हो भने, उनीहरू आफ्नै गाउँमा बसेर अझ राम्रो आम्दानी गर्न सक्थे। गाउँमा उत्पादन बढ्थ्यो, रोजगारी सिर्जना हुन्थ्यो र गाउँ पनि समृद्ध बन्दै जान्थ्यो।
आज आवश्यकता कसैको आलोचना गर्नु मात्र होइन, समाधान खोज्नु हो। हाम्रो पालिका निदाएको छ भने त्यसलाई जगाउने जिम्मेवारी पनि हामी सबै नागरिककै हो। त्यसका लागि सबैभन्दा पहिले गाउँको कृषि, शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रका समस्या पहिचान गरौं। चित्त नबुझेका विषयहरू पालिकासमक्ष स्पष्ट रूपमा राखौं। यदि त्यसपछि पनि सुनुवाइ भएन भने, सम्बन्धित माथिल्लो निकायसम्म एकजुट भएर आफ्ना माग पुर्याऔं।
यदि अब पनि हामी चुप लागेर बस्यौं भने, दिनप्रतिदिन हाम्रो गाउँ झन् खाली हुँदै जानेछ र हामी विकासको दौडमा अझ पछाडि पर्नेछौं। एउटा व्यक्तिको आवाज नसुनिएला, तर सम्पूर्ण गाउँ एक भएर उठेको आवाजलाई कसैले बेवास्ता गर्न सक्दैन।
आउनुहोस्, आफ्नो गाउँप्रति माया देखाऔं। प्रश्न पनि गरौं, सुझाव पनि दिऔं र विकासका लागि हातेमालो पनि गरौं। किनकि हाम्रो गाउँको भविष्य कसैले बाहिरबाट आएर बनाइदिँदैन, हामी आफैंले बनाउनुपर्छ।
“आफ्नो गाउँ बनाऔं, आफ्नो भविष्य बनाऔं।”
मलाई विश्वास छ, यदि हामी सबै एकजुट भयौं भने चौंरीदेउरालीको विकासले नयाँ गति लिनेछ। त्यो दिन टाढा हुने छैन, जुन दिन हामी सबैले गर्वका साथ भन्न सक्नेछौं—
“मेरो गाउँपालिका, मेरो गौरव — चौंरीदेउराली गाउँपालिका।”
