विचार

साम्यवाद किन उत्पन्न भयो ?

साम्यवाद किन उत्पन्न भयो ?

संसारमा विनाकारण कुनै काम हुन सक्दैन । पुँजीवाद पनि तब उत्पन्न भएको थियो, जब त्यसलाई उत्पन्न गराउने चीज उत्पन्न भएको थियो– अर्थात् (१) थोरै मेहनत या विना मेहनत धनी हुने मानिसको स्वभाविक इच्छा, (२) मेशिनहरुको आविष्कारद्वारा थोरै मेहनतबाट धेरै चीजहरु तयार गरेर सस्तो मोलमा बेचेर त्यसबाट फाईदा उठाउने सुविधा (३)मेशिनद्वारा बनेका चीजहरुद्वारा बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न नसक्नुको कारण स्वतन्त्र कालीगढको प्रतियोगिता खत्तम हुनु, (४) बढी जानकारीको आवश्यक नभइकन असहाय व्यक्तिहरुले पनि मेसिनद्वारा राम्रा चीजहरु बनाउन सक्नु । यस्तै प्रकारले साम्यवाद जसबाट यहाँ हाम्रो मतलव वैज्ञानिक साम्यवादसँग छ ः तव प्रकट भयो, जब त्यसलाई उत्पन्न गर्नेचाहिं कारण मौजुद भए ।जुन वस्तुमा मानिसको…
Read More
असफल शान्ति संझौता र संक्रमणकालीन न्यायका कुरा

असफल शान्ति संझौता र संक्रमणकालीन न्यायका कुरा

नेपालमा बेलाबखत बिचित्रका राजनीतिक गतिबिधिहरु हुनेगरेका छन् । हालैमात्र नेपाल सरकार र तत्कालीन नेकपा (माओवादी)बीच भएको विस्तृत शान्ति सम्झौताअनुरुप संक्रमणकालीन न्यायलाई टुंग्याउने विषयमा प्रमुख तीन संसदवादी राजनीतिक दलका बीचमा समझदारी भएको जुन प्रचार गरिएको छ, त्यो आफैमा सरासर गलत छ । यो संसदमा रहेका केही दलहरुको दिउँसै रातपार्ने कुरा मात्र हो । यसअघिको पुष्पकमल दाहाल नेतृत्वको सरकारले उक्त कार्य दल बनाएको भनिएको थियो । कार्यदलमा लामो समयदेखि पेचिलो बनेको द्वन्दकालीन घटनाको व्याख्या, राहत, क्षतिपूर्ति, परिपूरण र न्याय प्रदानलगायतका विषयमा सहमति भएको जुन भनिएको छ, खासमा त्यो एकतर्फी र जोर जबरजस्तीको कुरा मात्र हो । नेपालमा पछिल्लो समयमा हरक्षेत्रमा देशको आवश्यकता…
Read More
क्रान्तिकारी लफ्फाजीभित्र दक्षिणपंथी संशोधनवाद

क्रान्तिकारी लफ्फाजीभित्र दक्षिणपंथी संशोधनवाद

“लुतो एउटा पिडादायी रोग हो । जब मानिसहरु क्रान्तिकारी लफ्फाजीको लुतोले ग्रसित हुन्छन् तब यो रोग देख्नेबित्तिकै असह्य पीडा हुन्छ”– लेनिन, लुतो– १९१८, प्रगति प्रकाशन मास्कोद्वारा १९६५ मा प्रकाशित लेनिन संकलित रचनाहरुको अंग्रेजी संस्करण, ग्रन्थ २७, पृ.३६ । लेनिनले ब्रेष्टलितोभ्स्तक सन्धीका सन्दर्भमा ट्राट्स्कीपंथीहरुलाई लागेको क्रान्तिकारी लफ्फाजीको लुतोबारे चर्चा गर्दा माथि उद्धृत उद्धरण संश्लेषण गर्नुभएको थियो । ट्राट्स्की र बुखारिन रुपमा त क्रान्तिकारी तथा रुसको एक इन्च जमिन पनि जर्मनीलाई नदिएर सन्धी गर्न चाहने राष्ट्रवादी थिए भने सारमा जर्मनेली शासकहरुसँग मिलेर वैज्ञानिक समाजवादको शिशु हत्या गर्न चाहन्थे । लेनिन र स्टालिन सारमा क्रान्तिकारी हुनुहुन्थ्यो भने रुपमा तत्काल रुसको केही भू–भाग गुमाएर…
Read More
यी भूभागमा आज अति भारी वर्षाको सम्भावना

यी भूभागमा आज अति भारी वर्षाको सम्भावना

काठमाडौँ : हाल देशभर मनसुनी वायुको प्रभाव रहेको छ। मनसुनको न्यून चापीय रेखा सरदर स्थानको उत्तर तर्फ अवस्थित रहेको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ । जसको प्रभावले हाल देशभर साधरणतया बदली रहेको छ। कोशी, मधेस, बागमती, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका केही स्थानहरूमा र गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका थोरै स्थानहरूमा हल्का देखि मध्यम वर्षा भइरहेको छ । आज दिउँसो देशभर साधरणतया बदली रहने छ। कोशी, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका धेरै स्थानहरूमा तथा मधेस प्रदेशका केही स्थानहरूमा चट्याङ्गसहित हल्कादेखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ। कोशी, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका थोरै स्थानहरूमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेको छ…
Read More
विश्व राजनीतिमा मण्डेलालाई सम्झदा !

विश्व राजनीतिमा मण्डेलालाई सम्झदा !

विश्वका महान् रंगभेद विरोधी, उपनिवेशवाद विरोधी नेता नेल्सन मण्डेलाको भर्खरै १०६ औ जन्म दिन बितेको छ । उनको जन्म १८ जुलाई १९१८ मा भएको थियो । नश्लेभद, रंगभेद र जातिभेद विरोधी अथक र अविश्रान्त संघर्षमा उनले पु¥याएको अतुलनीय योगदान सत्ता मोहरहीत गोरा शासनसत्ताबाट मुक्ति पछिको सत्ताको एक कार्य कालको नै उनलाई विश्वले अनन्तरुपमा सम्झिरहने र सधैं सम्मान गर्ने सबैभन्दा महत्वपूर्ण कारण हुन् । त्यस दुधर्स संघर्षमा उनले अल्पसंख्यक गोराहरुको क्रूर दमनकारी र विभेदकारी शासन सत्ताको विरुद्ध संघर्ष गर्दा अविच्छिन्नरुपमा २७ वर्षको कठोर काराबास जीवन बिताउनु परेको थियो । वास्तवमा नेल्सन मण्डेलाको यही दृढ निश्चयी र प्रेरणास्पद संघर्षमय जीवनगाथाले नै आज…
Read More
मानव समाजको विकासक्रम

मानव समाजको विकासक्रम

१.आदिम साम्यवादी व्यवस्थायो व्यवस्थालाई जंगलीयुग पनि भनिन्थ्यो । मानिसहरु जंगलमा बस्थे । कन्दमूल र काँचो मासु खान्थे । सामुहिक रुपमा शिकार खेल्थे, सामुहिक रुपमा बसोबास गर्दथे । तेरो मेरो भन्ने केही थिएन । मान्छे मान्छेबीच समानता थियो । उचनीच भन्ने थिएन । सामाजिक स्वरुप सामुदायिक थियो । समुदायमा फलफुल कन्दमूल र शिकारको खोजी गर्नु उनीहरुको मुख्य काम थियो । सामाजिक सम्बन्ध मातृ सत्तात्मक थियो । यौन स्वतन्त्रता समाज थियो । यो व्यवस्था दशौं हजार वर्षसम्म अस्तित्वमा रह्यो । लामो समयसम्म समुदायमा, ढुंगा, काठ, जनावरका सिंङ र हाडबाट बन्चरो, छुरी, भाला, बल्छी आदि बनाउँथे । पछि औजारहरुमा राम्रो रुप दिएर धनुष…
Read More
चे ग्वेभाराको विद्रोही जीवन

चे ग्वेभाराको विद्रोही जीवन

चे ग्वेभारा विश्व विख्यात गोरिल्ला योद्दा हुन् । उनी संसारभरिका शोषितपीडित वर्गका लागि महान प्रेरणाका स्रोत हुन् । उनको नाम लिँदा पनि जनताका दुष्मनहरूको मुटु काँप्दछ । उनी एक महान अन्तरराष्ट्रवादी हुन् । उनले अर्जेन्टिनामा जन्मिएर क्युबाको क्रान्तिलाई सफल बनाएर बोलिभियामा लड्दा लड्दै ज्यान गुमाएका थिए । चेको जन्म १४ जुन १९२८ मा पिता अर्नेस्टो ग्वेभारा लिन्च र माता सेलिया डेला सेर्नाको कोखबाट अर्जेन्टिनाको रोजारियामा भएको थियो । चे सानै देखि चिकित्सक बन्ने आकांक्षा बोकेका थिए । उनी अध्ययनका क्रममा चिकित्सक बने । समाजमा व्याप्त रोग,भोक,अन्याय ,अत्याचार देखेर उनी चिकित्सक पेशामा सीमित हुन सकेनन् । स्वास्थ्य सेवामा लागेर भन्दा अन्यायका…
Read More
बजारलाई बुझौं

बजारलाई बुझौं

अहिले बजारीकरणको बढवा भएको समय हो । बजारीकारणले आफ्नो नाफा कमाउने तरिका जानेको हुन्छ । नाफा विना बजार टिक्न सक्दैन । अहिले जे कुराको पनि बजारीकरण भैरहेको छ । बजारमा राम्रोसंग बिक्री हुन नसक्दा बजारले सबैकुराको विज्ञापन गर्दछ विज्ञापनमा भर परेर समानहरु धेरै बिक्री गर्ने चलनको विकास भएको छ । बजारको विकास वस्तु विनिमयको शुरुवातसंगै भएको हो । पूँजीवाद बजारविना विस्तार हुन सक्दैन ।पूँजीवाद बजारमा टिकेको छ । समानको अत्यधिक उत्पादनले बजारको माग गर्दछ । बजार नभएमा उत्पादनको कुनै काम हुँदैन । बजारले यातायातको पनि माग गर्दछ । यातायात सेवा सुविधाको विकास पनि बजारले नै गराएको हुन्छ । बजारको लागि…
Read More
पूर्व बहुमत पार्टी मै छ : सहसंयाेजक सन्तबहादुर नेपाली

पूर्व बहुमत पार्टी मै छ : सहसंयाेजक सन्तबहादुर नेपाली

नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनमा कम्युनिस्ट पार्टीहरु फुट्दै आएको तितो यथार्थ हाम्रो सामु छ । पार्टीहरु जुटेको सुन्दा जति कर्णप्रिय हुने गर्छ फुटेको कुरालाई सुनेर कुनै पनि वामपन्थी चिन्तन भएको व्यक्ति प्रसन्न हुने गर्दैन । तर कम्युनिष्ट विरोधीहरु कम्युनिस्ट पार्टीमा फुटको खबर सुनेर खुशी व्यक्त गरेको पाइन्छ । नेपालमा आम कम्युनिस्ट समर्थक जनता कम्युनिस्टहरु एउटै पार्टी बनाएर जानुपर्छ भन्ने मान्यता राख्छन् । तर कम्युनिस्ट पार्टीहरु फुटिरहन्छन् । किन फुट्छन् पार्टीहरु ? यसबारेमा गहन अध्ययन र विश्लेषण हुनु जरुरी छ । तर यो सानो लेखमा हाम्रो विगत र वर्तमानको सन्दर्भमा हाम्रो पार्टी फुटको प्रसंग मात्र चर्चा गरिनेछ । पार्टी फुटलाई हामीले सापेक्षित रुपमा…
Read More
भारतमा नेपालीका समस्या र संगठनको एकीकरण अभियान ।

भारतमा नेपालीका समस्या र संगठनको एकीकरण अभियान ।

भारतमा काम गर्ने नेपालीहरुका अनेकौं समस्याहरु छन् । आधारकार्ड नभइकन व्यवहार नचल्ने समस्याले गर्दा नेपालीहरु भारतमा पीडित छन् ।नेपालबाट भारतमा रोजगारी,मजदुरी गर्न जाने प्रायः १८ वर्ष माथिका हुन्छन् । तर भारतमा १८ वर्ष माथिकालाई आधार कार्ड दिदैन । २०२३ बाट १८ वर्षको उमेर हद बनाए पछि नेपालीहरूलाई धेरै दुख भएकोछ । बैंक खाता खोल्न, ग्याँस सिलिण्डर बुक गर्न ,कुनै सिमकार्ड लिन, रेलकोटिकट लिन आधार कार्ड खोज्दछ । यस सम्बन्धमा हाम्रो मुख्य माग के हो भने आधार कार्ड बिना नेपाली नागरिकताबाट नै माथि उल्लेखित काम व्यवहार चल्नु पर्दछ । यदि नेपाली नागरिकताबाट दैनिक त्यसप्रकारको काम व्यवहार चल्ने हो भने भारतमा बस्ने…
Read More