विचार

लेखक : सिपी गजुरेल हाम्रो देशको अर्थ सामाजिक अवस्था अर्ध–सामन्ती र अर्ध–औपनिवेशिक छ । यसको अर्थ के हो भने राजतन्त्रको अन्त्य त भएको छ तर आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक, राजनीतिक रुपमा सामन्तवादका अवशेषहरु र सम्बन्धहरु कायमै छन् । तर, यी सम्बन्धहरु पूर्ण रुपमा सामन्ती नभएर अर्ध सामन्ती चरित्रका छन् । यो भन्नुको अर्थ हो आधा सामन्ती र आधा पुँजीवादी । अर्कातिर नेपाललाई ‘स्वतन्त्र र सार्वभौमसत्ता सम्पन्न राष्ट्र’ भनिए पनि यो पूर्ण रुपमा स्वाधीन र स्वतन्त्र छैन । हाम्रो देश भारतजस्तो उपनिवेश त कहिल्यै भएन तर सन् १८१५/१८१६ मा तत्कालीन ब्रिटिश शासक र नेपालको राजतन्त्रका बीच भएको ‘सुगौली सन्धि’ पश्चात् भारतको अर्ध…

लेखकः रामबहादुर बुढा प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले गत माघ १९ गते राष्ट्रिय सभामा पहिलो पटक औपचारिक सम्बोधन गरेकी छन्। २०८२ भदौ २३ र २४ गते जेन जी विद्रोहबाट के.पी. ओली नेतृत्वको कांग्रेस –एमाले गठबन्धन सरकारको विघटन भए पछि गत भाद्र २७ गते सुशीला कार्कीको प्रधानमन्त्रीत्वमा चुनावी सरकार बनेको थियो । सरकार गठन भएको झण्डै ५ महिना पुग्न थालेका बेला उनले अन्तरिम सरकारको प्रधानमन्त्रीको हैसियतले पहिलोपटक राष्ट्रिय सभाको बैठकलाई सम्बोधन गरेकी हुुन् । नेपालको संविधानले प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभा दुवै सदनलाई मिलाएर संसद भनेको छ । जेन जी आन्दोलनकारीहरुको योजना अनुसार प्रधानमन्त्री कार्कीले प्रतिनिधि सभा विघटन गरेकी थिइन् । प्रतिनिधि सभा…

लेखक– केदार खतिवडा लिपुलेक जस्ता संवेदनशील विषयमा सरकार र सत्तासीन दलहरूको कमजोर कूटनीतिक अडानले सार्वभौमिकता प्रति गम्भीर उदासीनता उजागर गरेको छ । एमसिसि सम्झौता संसदबाट पारित गरेर अमेरिकी साम्राज्यवाद अगाडि घुडा टेकेर राष्ट्रिय स्वाधीनता कमजोर बनाइरहेको छ । एमसिए पास गरेर अमेरिकी सेना भित्र्याउने अर्को षड्यन्त्रको दस्तावेज हस्ताक्षरका लागि लाईनमा छ । नेपालको राजनीतिक इतिहास शोषण, उत्पीडन, दमन र जनआन्दोलनको निरन्तर यात्रा हो । राणा शासनको अन्त्य गर्दै २००७ सालको परिवर्तन, २०१५ को पहिलो संसदीय निर्वाचनको अभ्यास, २०१७ सालको पञ्चायती निरंकुशताको थालनी पछि २०२८ सालको झापा आन्दोलन, २०३६ सालको विद्यार्थी आन्दोलन र जनमत संग्रह, २०४६ सालको जनआन्दोलन, २०५२ सालदेखि चलेको…

अन्तर्वार्ता हेमन्तप्रकाश ओली ‘सुदर्शन’ नेपालको वर्तमान सांस्कृतिक अवस्थालाई कसरी मूल्याङ्कन गर्नुहुन्छ ? विद्यमान अर्थतन्त्र र राजनीतिको विचारधारात्मक प्रतिबिम्ब नै संस्कृति हो । नेपालको विद्यमान अर्थतन्त्र भनेको नवऔपनिवेशिक अवस्थाबाट जन्मेको दलाल तथा नोकरशाही पुँजीवाद हो । यहाँको राजनीति भनेको यही दलाल तथा नोकरशाही अर्थतन्त्रको केन्द्रीय अभिब्यक्ति कठपुतली राज्यसत्ता हो । हाम्रो संस्कृति वास्तवमा दलाल पुँजीवादी अर्थतन्त्र र कठपुतली राज्यसत्ताको विचारधारात्मक प्रतिबिम्ब बनेको छ । कठपुली र राज्यसत्ताले राष्ट्रिय संस्कृतिलाई मौलिक रूपमा हुर्कन दिंदैन । यहाँ नवऔपनिवेशिक संस्कृति र राष्ट्रिय संस्कृति बिच नै प्रधान अन्तरबिरोध रहेको छ । यहाँ रहेको मौलिक संस्कृतिलाई विकृतितिर होइन प्रगतितिर अघि बढाउनु क्रान्तिकारी तथा प्रगतिशील संस्कृतिकर्मीहरूको दायित्व…

–परि थापास्थायी समिति सदस्य क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपाल ( क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपालका स्थायी समिति सदस्य परि थापाले ६ राजनीतिक दलले २०८२ माघ ५ गते काठमाडौँमा आयोजना गरेको निर्वाचन बहिष्कार कार्यक्रमका सन्दर्भमा व्यक्त विचार ) हाम्रो कुरा के हो भन्ने कुरा ब्यानरमै प्रष्ट लेखिएको छ। स्वाधीन संयुक्त जनसरकार निर्माण गर्ने, र यो नारालाई जनताको बीचमा लिएर जाने हामीले सोचाइ बनाएका छौं । हाम्रो देश नवऔपनिवेशिक अवस्थामा जकडिएको देश हो। १८१६ मा सुगौली सन्धि भएपछि नेपाल अर्ध औपनिवेशिक अवस्थामा रूपान्तरित भएको थियो । यहाँको अर्थ सामाजिक अवस्था अर्ध सामन्ती अबस्थामा त छँदै थियो । दोस्रो विश्वयुद्धपछि अमेरिकी साम्राज्यवादको नेतृत्वमा कथित विश्व…

सीपी गजुरेल विचार र सिद्धान्तको सधै भरी महत्व हुन्छ । विश्वव्यापी रुपमा अहिले विचार र सिद्धान्तलाई कमजोर बनाउने काम भइरहेको छ । नेपालमा पनि सिद्धान्तलाई कमजोर बनाउने काम भइरहेको छ । केही दिन अगाडि प्रचण्डहरुले स्रोह वटा पार्टीको एकता गरे । त्यो पार्टीको एकता किन गरेको रे भने स्रोह वटै पार्टी मिलेर माओवाद वा माओविचारधारालाई सिद्धान्तबाट हटाउनकालागि एकता गरेका रहेछन् । उनीहरुले माओवाद वा माओविचारधारा फाल्नकालागि एकता गरेको देखियो । सिद्धान्तको रक्षाको प्रश्न हरेक देशको क्रान्तिको निम्ति महत्वपूर्ण प्रश्न हो । सिद्धान्त नभई विचार हुँदैन, विचार नभइकन क्रान्ति हुँदैन । सिद्धान्तको महत्व कहिल्यै पनि कमी हुँदैन । हामीले क्रान्ति सम्पन्न…

लेखक– नारायणप्रसाद भण्डारी नेपालमा २०८२ भाद्र २३ र २४ गते जेनजी समूहद्वारा गरिएको आन्दोलनले मात्र ३ सुत्रीय माग अगाडि सारेर देशमा भैरहेको भ्रष्टाचार अन्त्य गर्ने, युवा शक्तिलाई स्वदेशमै रोजगारको व्यवस्था गरिनु पर्ने र सामाजिक सन्जाल बन्द गरिएकोमा त्यसलाई सन्चालनमा ल्याउनु पर्ने लगायतका विषयलाई लिएर सडकमा सरकारलाई ध्यान आर्कषण गर्न शान्त एवं भद्र किसिमको आन्दोलन आयोजना गरी विरोध प्रर्दशन गर्दै थिए । त्यस्तो शान्तिपूर्ण आन्दोलन सरकारलाई अपाच्य भयो । आन्दोलन दबाउने बाहनामा ती जेनजी समूहका प्रायः कलेज विद्यालयमा पढने उमेरका कलिला भविष्यका कर्णधारमाथि अन्धाधुन्द ताकी ताकी जहाँ हान्नै नपाउने स्थान छाती एवं टाउकोमा गोली हान्ने पानीको फोहोरामा बेहोस गराउँदै हत्या गर्ने…

क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपालले आगामी संसदीय निर्वाचन बहिष्कार गर्ने ठहर गरेको छ । यही मंसिर १६ र १७ गते बसेको केन्द्रीय समितिको चौथो पूर्ण बैठकले उक्त निर्वाचन बहिष्कार गर्ने निर्णय गरेको हो ।जेन्जी विद्रोहद्वारा पराजित ओली नेतृत्वको तत्कालीन सरकारको अपदस्त पछि अमेरिकी साम्राज्यवाद र भारतीय विस्तारवादी षड्यन्त्रको सहमतिमा गठित सुशीला कार्की नेतृत्वको कठपुतली सरकारले आगामी फागुन २१ को लागि घोषणा गरेको निर्वाचन हालको राजनीतिक बहसको केन्द्र बनेको स्थितिमा पार्टीले यो निर्वाचन बहिष्कार गर्ने निर्णय गरेको हो । गत भाद्र २३ मा जेन्जी पुस्ताले गरेको जनविद्रोह लगायत भ्रष्टाचार र कुशासनका विरुद्ध भएका र हुने गरेका विभिन्न गतिविधिबाट तरङ्गित समाज, सत्तामा भएको…

लेखक-टेकहरि न्यौपाने सोबेटो विद्रोह (१९७६)दक्षिण अफ्रिकामा भएको सोबेटो विद्रोहलाई एक निर्णायक मोडको रुपमा अफ्रिकी इतिहासमा लिइन्छ । त्यो विद्रोह अफ्रिकी काला विद्यार्थीहरुले शुरु गरेका थिए । शासन गरिरहेका अल्पसंख्यक गोराहरुको भाषा अनिवार्य गरिएको विरोधमा शुरु भएको त्यो आन्दोलनलाई प्रहरीले व्यापक दमन गरी सयौं विद्यार्थीको ज्यान लिएको थियो । त्यसपछि आन्दोलन अल्पसंख्यक गोरा शासकतिर सोझियो । त्यो घटना विश्वव्यापी निन्दाको विषय बन्यो । त्यसबेला दक्षिण अफ्रिकामा अल्पसंख्यक गोराहरुको अपर्थाइड शासन चलिरहेको थियो । अपर्थाइड भनेको दक्षिण अफ्रिकामा गोरा जातिले काला जाति माथि लागु गरेको जातीय विभेदको नीति थियो । त्यो सरकारले ९२ जना विद्यार्थी मारिएको भने पनि गैर सरकारी तथ्यांकहरुले ५००…