विचार

जनयुद्ध एक विष्लेषण

जनयुद्ध एक विष्लेषण

नेपाली समाजको आमूल परिवर्तनको निम्ति आजभन्दा करीव ३ दशक अघि जनयुद्ध थालिएको २८ वर्ष पुरा हुँदैछ । नेपाली इतिहासकै सवैभन्दा व्यवस्थित योजनाबद्ध विद्रोह थियो जनयुद्ध जसको लक्ष्यले पूर्णता नपाउँदै पराजयको सामना गर्नपुग्यो । जनयुद्ध थालनीयता ३ काल स् जनताको विजय र उत्साहकाल ९२०५२–२०६२०, शान्तिसम्झौता काल ९२०६२–२०७२० र प्रतिक्रान्ति काल ९२०७२–२०८०० राजनीति, समाज, राष्ट्रिय स्वाधीनताको दृष्टिले नेपाली समाजले गुजारिसकेको छ । आफ्नो महान् थालनीमा ‘‘ प्रतिक्रियावादी राज्यसत्तालाई ध्वस्त गर्दै नयाँ जनवादी राज्यसत्ता स्थापना गर्न जनयुद्धको बाटोमा अघि बढौँ ।’’, ‘‘राजतन्त्रात्मक संसदीय व्यवस्थाको अन्त्य गरौँ ।’’ भन्ने नाराका साथ आम जनसमुदायलाई विद्रोहको अधिकार प्रयोग गर्न आदेश गर्ने मूल नेतृत्व (प्रचण्ड–बाबुराम) ले जुन…
Read More
सन्दर्भ : २९ आौं जनयुद्ध दिवस : के हो माओवाद ?

सन्दर्भ : २९ आौं जनयुद्ध दिवस : के हो माओवाद ?

‘दर्शनलाई जनताको बीचमा पुर्याऊ’–माओ त्सेतुङ माओवाद के हो ? भन्ने विश्व दार्शनिक दृष्टिकोणसित सम्बन्धित विषय हो । यो सर्वहारा वर्गको विश्वदृष्टिकोणसित सम्बन्धित विषय हो । यस लेखमा मैले माओवादका बारेमा सर्वसाधारण (आम) पाठक तथा यस विषयका अध्ययताहरुले बुझ्न सकून् भनेर सरल भाषा र वाक्यमा लेख्ने कोसिस गरेको छु । माओवाद के हो ? माओवाद के हो भने मार्क्सवाद–लेनिनवादको गुणात्मक विकासको तेस्रो र नयाँ नै माओवाद हो । खासगरी सामन्तवादी–साम्राज्यवादी शोषणको दोहोरो उत्पीडनबाट आक्रान्त अविकसित देशहरूका क्रान्तिका समस्याहरुको समाधान गर्नुपर्ने, सन १९५३ मा विश्व सर्वहारा वर्गका महान् नेता तथा तत्कालीन सोभियतसंघका राष्ट्राध्यक्ष कमरेड स्टालिनको मृत्यु भयो । त्यस पश्चात् रुस ख्रुश्चोवद्वारा…
Read More
उच्च अहोदामा रहेका रष्ट्रपतिसम्मलाई मुद्धा हाल्ने तयारीमा रहेको अधिवक्ता श्रेष्ठको खुलासा

उच्च अहोदामा रहेका रष्ट्रपतिसम्मलाई मुद्धा हाल्ने तयारीमा रहेको अधिवक्ता श्रेष्ठको खुलासा

काठमाडौं : ‘सत्य र न्यायको खोजी अभियान’का संयोजक वरिष्ट अधिवक्ता धुर्बलाल श्रेष्ठले आफूहरु उच्च अहोदामा रहेका रष्ट्रपतिसम्मलाई मुद्धा हाल्ने तयारीमा रहेको खुलासा गरेका छ हालै राजधानीको संवाद डबलीमा ‘स्वरोजगार मजदुर चालक स्वतन्त्र सघर्ष समिति’ले आयोजना गरेको कार्यक्रमा बोल्दै नेपलामा ट्याक्सी व्यवसायमा जस्तै हरेक क्षेत्रमा बिचौलिया र भ्रष्टहरुले देशलाई कंगाल बनाउन लागेकाले आफूहरुले सत्य र न्यायको खोजि अभियान चालाएको जानकारी दिए । व्याप्त भ्रष्टाचारलाई न्युनिकरण गर्न आफूहरुको अभियानले जेहाद छेड्ने र सामान्यदेखि देशको सर्बोच्च पदासिन राष्ट्रपतिलाईसमेत मुद्दा हाल्ने चेतावनी दिएका छन् । मुद्दाको तयारीमा जुटिरहेको जानकारी दिदै श्रेष्ठले भने,“हामीले एकआद महिनामा भ्रष्टाचारका ठूल्ठूला मुद्धा दर्ता गर्दैछौं, जसमा राष्ट्रपतिदेखि तलसम्म धेरै उदेक…
Read More
स्कुल र यसको महत्व–सुदर्शन

स्कुल र यसको महत्व–सुदर्शन

‘दर्शनको समग्र इतिहास दुई परस्पर विरोधी दार्शनिक विचारधारा : आदर्शवाद र भौतिकवादबीचको सङ्घर्ष र विकासको इतिहास हो । सम्पूर्ण दार्शनिक धारा र स्कुल यी दुई मौलिक स्कुलका अभिव्यक्तिहरू हुन् ।’—माओ, द्वन्द्वात्मक भौतिकवाद, १९३८, क्रान्ति प्रकाशन सेकुन्दराबाद भारतद्वारा प्रकाशित माओ चुनिएका रचनाको अङ्ग्रेजी संस्करण, ग्रन्थ ६, पृ.२२० ।बोलचालको भाषामा स्कुल भन्दा हामी विद्यालय, शिक्षालय र शैक्षिक संस्थालाई बुझ्दछौँ । यो पदावली ग्रिक भाषाको कअजयभि बाट आएको हो । यसको अर्थ हुन्छ— फुर्सत । त्यही फुर्सतको उपयोगलाई त्यति बेला स्कुल भनिन्थ्यो । फुर्सत भनेको व्यापार, जागिरको खोजी, घरेलु काम, शिक्षा, खानपिन, सुताइजस्ता आवश्यक गतिविधिहरूबाट टाढा रहेर बिताएको समय हो । तर आज…
Read More
बन्द उद्योग सञ्चालन हुनु पर्छ

बन्द उद्योग सञ्चालन हुनु पर्छ

लेखक : धर्मेन्द्र बास्तोला ‘कञ्चन’ प्रचण्डको नेतृत्वमा बनेको सरकारले आकर्षक देखिने दुईवटा कामहरु अगाडि बढाएको छ । ती हुन, बन्द उद्योगहरु संचालन गर्ने र राष्ट्रिय सम्पत्ति हिनामिना गर्नेहरुलाई कार्बाही गर्ने । उसोत, नक्कली भुटानी सरणार्थी प्रकरण, ललिता निवास काण्ड, वायुसेवा निगममा हुने भ्रष्टाचार सम्बन्धि अनुसन्धानका र सुन तस्करीको जालो च्यात्ने अभियानहरु पनि चलाईएकै हुन् । देशमा भ्रष्टाचार, तस्करी, घुसखोरी, मिटरब्याजी, लघुबित्तीबन्द उद्योग सञ्चालन हुनु पर्छय लुटपाट, बैकहरुबाट जनताको उठिबास जस्ता समस्याले जेलिएको देशमा सरकारबाट संचालन गरिने यस्ता कार्यबाहीलाई सामान्यतया पार्टी चलाउन दाम कमाउने अभियानको रुपमा बुझिन्छ । सरकारमा हुनेले अभियान चलाउने र प्रतिपक्षमा हुनेले त्यहि अभियानले “देश बर्बाद भयो”, “जनताले…
Read More

माओवादी घटकहरू बीचको एकता तर कसरी ?

माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले बेलाबखत आफूलाई संकटको महशुस हुनासाथ माओवादी घटकहरु बीचको एकताको कुरा उठाउने गर्नुभएको छ । तर सबैलाई थाहा छ उहाँले उक्त एकताका लागि ०६३ पछि हालसम्म कुनै पनि प्रयास गर्नुभएको छैनभने सो कार्य अब प्राय: असंभव बन्दै पनि गएको छ । मुख्यत क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पार्टी, नेपालले भोली माघ १६ गतेबाट आगामी चैत २४ गतेसम्म जनसंघर्षका बिभिन्न कार्यक्रम सार्बजनिक गरेपछि दाहालले पूर्ब माओवादीका घटकहरु जतिबेला पनि एक हुनसक्छौं भन्ने अभिब्यक्ति दिएर राष्ट्रिय र अन्तराष्ट्रिय शक्ति केन्द्रहरुलाई प्रभावितगर्न खोजेको देखिएको छ । माओवादी केन्द्रको मुख्यालय कोटेश्वरमा गत १३ गते शनिबार शहीद प्रतिष्ठान नेपालको १४ औँ वार्षिक साधारणसभालाई सम्बोधनगर्दै…
Read More
अक्टोबर समाजवादी क्रान्तिले नेपाली साहित्यमा पारेको प्रभाव

अक्टोबर समाजवादी क्रान्तिले नेपाली साहित्यमा पारेको प्रभाव

अवधारणापत्र१. सन् १९१७ अक्टोबर २५ (नयाँ पात्रोअनुसार नोभेम्बर ७) मा रुसमा कम्युनिस्ट पार्टीको नेतृत्वमा समाजवादी क्रान्ति सम्पन्न भयो । यसलाई मानव जातिको इतिहासमा नयाँ युगको नयाँ अध्यायको थालनीका रूपमा लिनु पर्दछ । महान् अक्टोबर समाजवादी क्रान्तिको ऐतिहासिक, सैद्धान्तिक र व्यावहारिक दृष्टिले युगान्तकारी महत्व रहेको छ ।अहिले अक्टोबर क्रान्ति सम्पन्न भएको एक सय वर्ष पूरा भएको छ । महान् अक्टोबर क्रान्तिको शतवार्षिकीका सन्दर्भमा आयोजित यस समारोहमा प्रस्तुत यो अवधारणापत्र मूलतः नेपाली साहित्यमा अक्टोबर क्रान्तिले पारेको प्रभावसित सम्बन्धित विषयमा केन्द्रित रहेको छ ।२. पश्चिमी देशहरूमा पुँजीवादी क्रान्तिको विकाससितै पुँजीपति वर्ग र सर्वहारा वर्गबीचको अन्तरविरोध तीव्र बन्दै गयो । यसै क्रममा सामन्तवादका विरुद्धको…
Read More
के राजनीति फोहोरी खेल नै हो ?

के राजनीति फोहोरी खेल नै हो ?

(पोलिटिक्स इज डर्टी गेम !)उदयबहादुर चलाउने ‘दीपक’‘ड्याडी आज मलाई स्विमिङ कस्ट्युम चाहियो–चाहियो । कस्ट्युम नभए म स्कुल जाँदिनँ । सर–म्यामहरूले गाली गर्नुहन्छ, साथीहरूले जिस्क्याउँछन् ।’‘ममीलाई भन न ।’मेरो जबाफलाई प्रतिकार गर्दै छोराले भन्यो, ‘ममीले तपाईंलाई भन भन्नुहुन्छ । तपाईं ममीलाई भन भन्नुहुन्छ । जसले ल्याइदिए पनि मलाई कस्ट्युम चाहियो । आजै चाहियो, अहिल्यै चाहियो ।’त्यही बीचमा नजिकैको कोठाबाट आवाज आयो– ‘मैले तपाईंलाई कतिपटक भनिसकेँ, यसपटकको शुक्रवार छोरालाई पौडी खेल्ने बेला लगाउने कपडा अनिवार्य चाहिन्छ भनेर ? कसलाई चाहिया हो, कसले किन्नुपर्ने हो ? आफैँ–आफैँले विचार गर । मलाई कसैले तनाव नद्याओ ।’मैले छोराको अनुहारतिर हेरेँ । जबाफको प्रतीक्षामा ऊ मलाई…
Read More
अकर्मण्यता चिर्दै क्रान्तिको बाटोमा अघि बढौँ

अकर्मण्यता चिर्दै क्रान्तिको बाटोमा अघि बढौँ

मुलुक यतिबेला अस्तव्यस्त छ र अकर्मण्यताको सिकार बनेको छ । संसद्वादी राजनीतिक शक्तिहरूको वैचारिकी र व्यवहार झन्झन् पतनको पराकाष्टातर्फ ओर्लंदैछ भने पुनरुत्थानवादी शक्तिहरू, धार्मिक झुण्डहरू र विशेषतः प्रतिक्रियावादी शक्तिहरू संसद्वादी शक्तिहरूको अकर्मण्यताको फाइदा उठाउँदै विभिन्न नाम र बहानामा एकत्रित र सङ्गठित हुँदै गएका छन् । यद्यपि क्रान्तिकारी मालेमावादी शक्तिहरूबीच पनि एकता र ध्रुवीकरणले गति लिइरहेको छ तर क्रान्तिकारी आन्दोलन सशक्त रूपले अघि बढ्न विलम्ब हुँदा संसद्वादको असफलतालाई लोकतन्त्रको असफलता बताएर धमिलो पानीमा माछा मार्ने प्रतिगामी, यथास्थितिवादी र स्वार्थसमूहहरूको चलखेल र छट्पटी बढिरहेको छ । उत्पीडित देश र जनताका लागि यो राम्रो सङ्केत होइन । यसलाई चिरेर अघि बढ्नका लागि मालेमावादी…
Read More
लेनिनको १०० औं स्मृति दिवस र आजको विश्व

लेनिनको १०० औं स्मृति दिवस र आजको विश्व

डा. केशव देवकोटा विश्व सर्बहारा बर्गका महान नेता लेनिनको निधन भएको हिजो जनवरी २१ ( माघ सातगते) १०० वर्ष पुगेको छ । उहाँको निधन सन् १९२४ जनवरी २१ मा ५३ वर्षको उमेरमा भएको थियो । विश्वभर हिजो लेनिन शताब्दी स्मृति दिवस मनाइएको छ र उहाँका योगदानहरुको स्मरण गरिएको छ । व्लादिमिर इल्यिच लेनिनको जन्म सन् १८७० को अप्रिल २२ मा रुसमा भएको थियो । माक्र्स, एङ्गेल्सले प्रतिपादन गर्नुभएको क्रान्तिकारी दर्शन र वैज्ञानिक समाजवादको विकास र प्रयोगमा उहाँको ठूलो योगदान रहेको छ । उहाँले नै विश्वमा पहिलो पटक माक्र्सवादलाई सही किसिमले प्रयोग गरेर शोषित पीडित जनताको राज्यसत्ताको स्थापना गर्नुभएको थियो ।…
Read More